Bekâ kavramı için Hûdiyye Fassı'ndaki anahtar mekanizma nedir?

Bekâ, tasavvuf sülûkunda fenâdan sonra gelen ve sâlikin Hak'la kâim olarak halka dönmesini ifâde eden vâsıllık makâmıdır. Bu makâmın Hûdiyye Fassı'ndaki temel dayanağı, "ahadiyyet-i rubûbiyyet" yani Rablık birliğidir. Şeyh-i Ekber (r.a.), eserinde öncelikle "ahadiyyet-i zâtiyye" (Zât birliği) ve "ahadiyyet-i esmâiyye-i ilâhiyye" (ilâhî isimler birliği) kavramlarını ele almış, ardından Hûdiyye Fassı'nda "ahadiyyet-i rubûbiyyet"i açıklamıştır¹. Hûd (a.s.)'ın hikmeti de bu Rablık birliğine dayanmaktadır².

Bekâ, sâlikin kendi vücud iddiâsından fânî olduktan sonra, Hak'ın vücuduyla bâkî kalmasıdır. Bu durum, Rahmân Sûresi'nin 27. âyetinde geçen "ve yebkâ vechu rabbike zü'l-celâli ve'l-ikrâm" (Rabb'inin vechi bâkîdir) ifâdesiyle de desteklenir. Sülûkun bu aşamasında sâlik, fenâda kendi varlığından geçerek, bekâda Hak'la birlikte var olur. Bu, "el-fenâ-u fenâ-u'l-fenâ" olarak da bilinen, fenânın da fenâsı hâlidir; yani sâlik fânîlik bilincinden bile fânî olduğunda geriye sâdece bekâ kalır. Hûdiyye Fassı'nda vurgulanan "ahadiyyet-i rubûbiyyet", sâlikin bu kâmil bekâ hâlinde, tüm varoluşun tek Rab'be ait olduğunu idrâk etmesi ve bu birlik içinde kendi varlığını Hak'la kâim kılmasına işaret eder.