Bendeki Terzi Babam (Cilt 1) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, öncelikle kendini bilme ve kendi içindeki Hakk'ı keşfetme üzerine odaklanır. Kitap, kişinin kendinde kendi olmadığını, tamamıyla Hakk'ın tecellîsi ve zuhûru olduğunu idrâk etmesi gerektiğini vurgular. Bu, "ben şuyum, ben buyum" şeklindeki benlik iddialarından sıyrılarak, kişinin kendini tanıması ve kendine gelmesiyle başlar. Eksikliklerin ve fazlalıkların ancak bu kendini bilme makâmında yoluna gireceği belirtilir. Zira elindeki malzemeyi, yani kendi özünü bilmeyen bir kimsenin o malzemeyi nasıl kullanacağı sorulur. Bu, hayâlî bir üst varlık tasavvur etmek yerine, Hakk'ın "ben kulumun zannına göreyim" buyruğu doğrultusunda kendi içindeki hakîkati aramayı gerektirir. İrfân ehli, başkalarıyla değil, kendisiyle ve Rabbiyle meşgul olur; çünkü ne varsa kişinin kendi varlığının içinde, her birimizin özünde mevcuttur.

İrfânî derslerin bir diğer önemli boyutu, nefsi emmâre ile mücâdeledir. İrfân ehlinin dili, sâlikin bâtınında bulunan nefsi emmâre yılanını deliğinden çıkarır, başını kestirir. Bu, Hazreti Mûsâ'nın "âsâ"sı gibi, kişinin aklını kullanarak hayâl ve vehimden kaynaklanan bağları yutması, yani vehimleri ortadan kaldırması anlamına gelir. Kendi varlığının ve âlemin varlığının Hakk'tan başka bir şey olmadığını anlayan sâlik, kâinat kitabını seyr etmeye başlar. İrfân ehli, kâinatın bir dili ve tâbiri olduğunu gösterir. "Âsâ"nın "tın tın" sesini, yani duyuş ile basar (görmeyi) birleştiren sâlik, tevhid ehli olur ve kendinde ve âlemde bulunan Hakk'ı çevresine anlatmaya başlar. Bu, sâlikin kâmil insân mertebesine ulaşarak çevresindekileri Halk'tan Hakk'a sefer ettirmesi ve kâinat kitabını okuyup anlatmasıyla sonuçlanır.

Kitapta ayrıca, dillerin çokluğunun ardındaki vahdet hakîkatine dikkat çekilir. Hazreti Âdem'e öğretilen lisanın, Âdemoğulları ile birlikte kesrete dönüşerek çoğalması, "İlim bir nokta idi, câhiller onu çoğalttı" sözüyle açıklanır. Ancak irfâniyet neşesi ve zevki içinde bu ilmi çoğaltanlar, nefsinin câhili olan âriflerdir. Arapça'nın aslının "A! Rabça", bunun bir üst mertebesinin "Hakk-ca" ve en üst mertebesinin "Allah-ca" olması, dilin de bir irfânî mertebeler silsilesine sahip olduğunu gösterir. Kelime-i Tevhid'deki "Lâ" ve "El" ifadelerinin seyri sülûktaki önemi, "Elif"in ahadiyetin, "Lam"ın ise ulûhiyetin remzi olması, sâlike dilin ve harflerin ardındaki hakîkatleri araştırması gerektiğini öğretir. Bu, sâlikin her an bir işte olan Hakk'ın tecellîlerini idrâk etmesi ve "Müceddid-i emsâl" olarak her an yenilenen âlemi müşâhede etmesi anlamına gelir. Bu dersler, sâlikin günlük hayatında her an Hakk ile beraber olma bilincini geliştirmesini sağlar.