Ceberût kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Ceberût kavramı, tasavvufî vücud mertebeleri içinde sıfat mertebesini ifade eder ve özellikle Hakîkat-i Muhammediyye'nin zuhur sahası olarak öne çıkar. Bu mertebe, beş mertebeli sıralamada (lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût) lâhûttan sonra, melekûttan önce gelir ve "akl-ı evvel" ile "rûh-ı a'zam"ı barındırır. Ceberût, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'indeki Hârûniyye Fassı'nın "sıfât-ı subûtiyye" bahsiyle doğrudan ilişkilidir. Ayrıca, Muhammed Fassı'nda Peygamber Efendimizin ferdiyet-i ulası ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin zuhur sahası olarak da ceberût mertebesi zikredilir¹·².
Detaylı cevap
Ceberût, tasavvufî vücud bahsinde Allah'ın sıfatlarının tecellî ettiği mertebedir³. Bu mertebe, "azamet, kudret, cebri kuvvet" anlamlarına gelir ve ilâhî iradenin cebren işleri yaptırdığı mânâyı taşır⁴·³. Beş mertebeli iniş yapısında, ilâhî zât mertebesi olan lâhût ile melekût (melekler âlemi) arasında yer alır⁴·⁵·⁶.
Ceberût'un temel ilişkilendirilmesi, İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem'indeki Hârûniyye Fassı'nın "sıfât-ı subûtiyye" bahsidir. Bu fass, Allah'ın varlığını zorunlu kılan ve O'nun kemâl sıfatlarını ifade eden subûtî sıfatlarla ilgilidir. Ceberût mertebesi, aynı zamanda "akl-ı evvel" ve "rûh-ı a'zam" olarak da adlandırılır; bu da kâinatın ilk yaratılan aklı ve ruhu olduğu anlamına gelir. Hz. Peygamber'in "Allah'ın yarattığı ilk şey akıldır" hadisi, akl-ı evvelin ceberût ile olan bağlantısını güçlendirir.
Ayrıca, Muhammed Fassı'nda da ceberût mertebesine atıf yapılır. Burada, Peygamber Efendimizin hayatından ziyade, O'nun "ferdiyet-i ula"sı, yani tek ve ilk fert oluşu ve "Hakîkat-i Muhammediyye"nin zuhur sahası olarak ceberût mertebesi ifade edilir¹·². Bu, Hakîkat-i Muhammediyye'nin Allah'ın sıfatlarının ve esmâsının ilk ve en kapsamlı tecellî yeri olduğunu gösterir. Ceberût, mülk, melekût ve lâhût mertebeleriyle birlikte, İnsân-ı Kâmil'in bütün bu mertebelerin aynası olduğunu gösteren bir silsilenin parçasıdır⁷·⁸·⁹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Muhammediyye, Bölüm 124“Şimdi burada Muhammed Fassında Peygamber Efendimizin hayatından bahsedilmiyor, O’nun ferdiyetinden bahsediliyor, ferdiyet-i ula yani tek fert, bütün alemin ismi”Oku
- 2Ahzâb Sûresi, s. 96“Şimdi burada Muhammed Fassında peygamber efendimizin hayatından bahsedilmiyor, O’nun ferdiyetinden bahsediliyor, ferdiyet-i ula yani tek fert, bütün âlemin ismi”Oku
- 3Risâle-i Gavsiyye, s. 3“Ceberût, sıfat mertebesidir. İşte gerçek tarikat burada yaşanmaktadır. Genel olarak beşeri anlamda kullanılan ve kılık kıyafete bürünerek, belirli sayıda esmâla”Oku
- 4K1-163
- 5Bakara Sûresi, s. 365““-Nâsût ile melekût arasındaki her tavır şerîat; melekût ile ceberût arasındaki her tavır tarîkat; ceberût ile lâhût arasındaki her tavır da hakikattır!.." “- Y”Oku
- 6Risâle-i Gavsiyye, s. 2“. − Nâsut ile melekût arasındaki her tavır şeriat, melekût ile ceberût arasındaki her tavır tarikat, ceberût ile lâhut arasındaki her tavır da hakîkâttır.”Oku
- 7Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi, s. 30“Mülk, melekütun; meleküt, ceberütun; ceberut, lâhutun; ve İnsân-ı Kâmil de “halifetullah” olarak, cümlesinin aynasıdır.. İlâhi varlığı, kâinatı yansıtan bir ayn”Oku
- 8Lübbü'l-Lübb (Özün Özü), s. 18“Mülk, melekütun; meleküt, ceberütun; ceberut, lâhutun; ve İnsan-ı Kamil de “halifetullah” olarak, cümlesinin aynasıdır.. İlahi varlığı, kainatı yansıtan bir ayn”Oku
- 9Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4), s. 18“Mülk, melekütun; meleküt, ceberütun; ceberut, lâhutun; ve İnsan-ı Kamil de “halifetullah” olarak, cümlesinin aynasıdır.. İlahi varlığı, kainatı yansıtan bir ayn”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.