Dur Rabbın Namazda (Cilt 1) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlik için günlük irfânî dersler, Hakk'a vuslat yolculuğunda kat edilen makâmlar ve bu makâmlarda yaşanan idrâklerle şekillenir. Bu derslerin temelinde, sâlikin kendini bilmesi ve Hakk'ı tanıması yatar.

1. Nefis Mertebelerinde Seyr ve Tecerrüd: Sâlik, ihramın saflığı gibi tecerrüd elbisesini giyerek nefis mertebelerini geçmeye başlar. Bu, kendi benliğinden soyunma ve saflaşma sürecidir. Arafat'ta "Dur!" denilmesiyle sâlik, Rabbinin kendisini "İNSAN" manasına geçirmek için terbiye ettiğini öğrenir. Nefis mertebelerinde başkaları hem ayna hem de imtihan olur. Bu süreçte sâlik, davranışlarının düşüncelerinin yansıması olduğunu görür ve ortaya çıkan zıt kutuplu fiillerin failini Hakk'ta tevhid eder. Bu, tevhidin ilk basamağıdır. Tırtılın kelebeğe dönüşmesi gibi, sâlik de kabuğunu dar gördükçe bir üst mertebeye geçerek kendini yeniler. Bu dönüşüm, eski görünüşünden eser kalmayacak şekilde "ölerek yeniden var olma" hâlidir.

2. Esma-i Hüsna'nın İdrâki ve Tevhid-i Esma: Bir üst mertebede sâlik, Kur'an kıssalarının zamane isimleriyle değiştirilerek ve çağın gerektirdiği malzemelerle oynandığını bilince, Esma'ül Hüsna'ların gölge oyununu idrâk eder. Bu, Tevhid-i Esma'dır. Her esma-i hüsna bir Rabb'tır ve zuhur ettiği mahalli terbiye eder. Sâlik, içten yöneten Rabb mertebesini tanımakla başlar. Nefsin rububiyet nurundan halk edildiğini idrâk ederek, nefsin terbiye ve yönetme şanına sahip olduğunu anlar. Bu idrâk, sâlikin başkalarını düzeltmekten vazgeçip kendine dönmesini sağlar. "Hiç bir zaman sen, sen olmadın ki! Hayal olarak sen denildin" fısıltısıyla Rabbi ile tanışma ve "Dur!"ma vakti gelir.

3. İbadetlerin Ubudiyete Dönüşmesi ve Hakk İçin Amel: Şeriatın sahası beden iken, sâlik namaz ve diğer ibadetlerle duygularını tanımak ve dengelemek ister. Zikrin katılmasıyla hâllerini tadarak yaşar. Kul ibadeti kendinin yaptığını zannederek sevaplarına sevinirken, "Dur!" ikazı geldiğinde sadece ismi değil, ibadeti de değişir ve ubudiyet olur. "Fesalli lirabbike" (Rabbin için namaz kıl) emri, sâlikin ibadetlerini kendi için değil, Hakk için yapması gerektiğini ifade eder. Bu, kulun beşeriyet mertebesinden Rabbine yardım etmesi ve Hakk'ın onun hüviyeti olması hâlidir. Hadis-i şerifteki "Kulum bana nafilelerle yaklaşır ta ki ben onun elinde tutan ayağında yürüyen gözünde gören olurum" ifadesi, kulun iradesiyle Hakk'a yaklaşmasını ve Hakk'ın onunla hemhâl olmasını anlatır. Farz ibadetlerde kulun ihtiyarı söz konusu değilken, nafile ibadetlerde kulun seçimi vardır ve bu seçim sonucunda Hakk tarafından şereflendirilir.

4. Perdelerin Aşılması ve İrfânî İlim: Sâlik, nefis mertebelerinde ilerlerken kültürün ve geleneklerin zorlamalarıyla karşılaşır. Bunlar engel ve perdedir. Zikir ve ibadetlerle bu perdeleri aşmaya çalışır. İlim, sâlikin yükselmesini sağlar. Nefsin sınırları hem içten (zikir) hem dıştan (ilim) yıkılmalıdır. Dünya ve cennet sevgisi perdeleri aşıldığında, "vücuduke zenbike"nin bitmesinin son sınırına gelinir. Terk-i dünya, terk-i ukba, terk-i hesti'ye ulaşılır. Bu, "kendi (ene-ben) varlıklarımızın Hakkın perdesi" olduğunu idrâk etmektir. Perde açıldığında, "ilim ma'luma tabiydi" hâlinden "malumun ilme tabi" olduğu idrâkine geçilir. Sâlik, öğrendiklerini hayatında tatbik ederek şuurlu bir yaşantıya ulaşır. Bu, yaşayıp bilmekten, bilip-öğrenip onları yaşamaya geçmenin, şuurlu yaşantının doğumudur.

5. Tehlikeli Sahalardan Sakınma: Sâlik, havas, tılsımcılık, vefk hesaplamaları, büyü, müneccimlik gibi tehlikeli sahalardan uzak durmalıdır. Bu tür konular, gerçek tasavvuf ehli olmaya çalışan kimseleri aldatmaktan başka işe yaramaz ve genellikle üç harflilerle ilişkilidir. Gerçek tasavvuf, zahir şeriatı takip etmek, zikir ve ilahi çalışmalarla nefsi terbiye etmek ve irfânî İslam yaşantısına geçmekle mümkündür. Bu süreç, sadece kitap okumakla değil, bir arifin kontrolünde riyazat çalışmaları ve nefisle büyük bir savaşla gerçekleşir. Kişi, kendi varlık kitabını okuyup kimlik bilincine ulaşmadan ilahi kimlikleri ilgilendiren bu sahaya giremez.