Dur Rabbın Namazda (Cilt 1) "Dur Rabbın Namazda" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitabın asıl dayanağı, Hz. Peygamber'in (s.a.v.) mîrâcında kendisine yöneltilen "Dur! Rabb'ın namaz kılıyor!" hitabıdır. Bu hitap, namazın sadece şeklî bir ibadet olmadığını, aynı zamanda ilâhî hakîkatlerin zuhur ettiği bir makam olduğunu gösterir. Mîrâc esnasında tüm perdelerin açılmasına rağmen kalan son bir perdenin açılması istendiğinde gelen bu ilâhî uyarı, rubûbiyyet mertebesindeki sırları işaret eder.

"Dur!" hitabı, bir ikazdır; hareket halindeki bir şeyi durdurarak onu dinlendirmek, yanlışını düzeltmek veya belirli bir sınıra geldiğini belirtmek içindir. Bu bağlamda, sâlikin seyr-i sülûkunda "fenâ fillâh" makamına ulaştığında, kendi abdiyyetinin alışkanlığı gereği ibadetini yapmaya gayret ederken, kendisinden geriye bir bâkiye kalmadığı için bu fiili yapacak durumda olmaması sebebiyle "Dur!" hitabına muhatap olması, onun yerine "Rabb'ın namazda..." hitabının zâhir olması şeklinde açıklanır. Bu, sâlikin kendi varlığının yokluğunu idrak ettiği, geçici de olsa namaz mükellefiyetini yerine getiremediği bir hâli ifade eder.

"Perde" ise, mahremiyetin ve aynı zamanda gafletin sembolüdür. Burada bahsedilen perde, sıfat mertebesini örten isimler perdesidir. Bu perdenin açılmamasıyla birlikte arkasındaki oluşumdan haber verilmesi, idrakî kişilerin ilmi kabiliyetlerine ve hayallerine bırakılan bir sırrı barındırır. Bu durum, "mutlak hayâl" âleminde oluşan, "ef'al madde âlemi" şartları gibi elle tutulur bir hâdise değil, "esmâ âlemi"nin latîf bir oluşumudur.

"Rabb" kelimesi, "esmâ mertebesi" itibarıyla Rabb-ı hass'ı ve "zât mertebesi" itibarıyla Rabb-ül erbab olan Allah'ı ifade eder. Buradaki namaz hükmünü uygulayan, Peygamberimizin Rabb-ı hass'ıdır. Ancak bu oluşumun daha başka çok mânâları da vardır. Namaz fiilinin iki yönü vardır: şahsî ve umumî. Şahsî olan, her bir varlığın bireysel olarak yaptığı özel ibadetidir. Umumî olan ise, bütün varlıkların her mertebeden toplu olarak yaptıkları ibadetleridir. "Rabb'ın namaz kılıyor" ifadesi, bireysel namazı ifade etmekle birlikte, genel anlamda bütün "rubûbiyyet mertebesi"nin toplu ibadetini de kapsar. Bu namaz, şeklî değil, mânâsı itibarıyladır.

Kitap, bu hadis-i şerifin mânâsını üç mertebeye işaret ederek açıklar: Rubûbiyyet, Ulûhiyyet ve Vahîdiyyet. Rubûbiyyet mertebesinde "Dur!" ikazı, esmâ âleminin hakîkatine bir sınırdır; Rabb-ı hass'tan Rabb-ül erbab'a geçişi gerektirir. Ulûhiyyet mertebesinde, Rabb-ı hass'lardan meydana gelen Rabb-ül erbab olan Allah'a geçiş ve gerçek ibadetin Rabb-ül erbab'a olması gerektiği vurgulanır. Vahîdiyyet mertebesi ise, birey insan mertebesinin hakîkatini ifade eder; namazı kılanın da namaz kılınanın da aynı olduğu, perdelerin (kendi aklımızdaki şartlanmaların) kalkmasıyla bu hakîkatin görülebileceği belirtilir. Bu perdelerin ancak "Kahhar" ve "Vahid" isimleriyle açılacağı ifade edilir.