Enbiyâ 87 ayetini Yûnusiyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Enbiyâ Sûresi'nin 87. ayeti, Hz. Yûnus'un (a.s.) balığın karnında iken yaptığı bir duadır ve tasavvufta önemli bir yer tutar. Bu ayet, özellikle Yûnusiyye Fassı'nda "Hikmet-i Nefesiyye" (nefes/diriliş hikmeti) ile ilişkilendirilir². Hz. Yûnus'un yaşadığı durum, üç katmanlı bir zulmet olarak açıklanır: nefsin karanlığı, balığın karnının karanlığı ve denizin dibinin karanlığı¹. Bu karanlıklar, sâlikin manevi yolculuğunda aşması gereken perdelere işaret eder.

Hz. Yûnus, bu üçlü zulmet içerisinde "Lâ ilâhe illâ ente subhâneke innî küntü mine'z-zâlimîn" diyerek Hak'ka iltica etmiş ve bu karanlıklardan kurtulmuştur¹. Bu dua, tevhidin ve Allah'ı tenzih etmenin yanı sıra, kişinin kendi eksikliklerini ve zulmünü itiraf etmesini içerir. Tasavvufî açıdan bu, sâlikin kendi nefsini arındırma ve Hak'ka tam bir teslimiyetle yönelme sürecini simgeler. Ayetteki "zâlimlerden oldum" ifadesi, kişinin kendi hatalarını kabul etmesi ve Allah'ın rahmetine sığınması gerektiğini gösterir. Bu durum, irfanî açıdan kalbin uyanışı ve sezgiyle idrak bağlamında yorumlanabilir; varlıkların döngüsel işleyişi ve düzenli akışı, ilahi hikmetin bir tezahürüdür ve her şeyin yerli yerinde olması, insanın Allah'ın iradesine teslimiyetini hatırlatır³. Dolayısıyla, Enbiyâ 87, sadece bir kurtuluş duası değil, aynı zamanda manevi bir arınma ve Hak'ka yönelişin de anahtarıdır.