Eyyûbiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Ğaybiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?
Eyyûbiyye Fassı'nın "Hikmet-i Gaybiyye" adıyla anılmasının hikmeti, Hz. Eyyûb'un (a.s.) yaşadığı tecrübede gayb âleminden gelen belaların ve ardından yine gayb âleminden gelen kurtuluşun özel bir şekilde tecelli etmesidir. Bu hikmet, Allah'ın bütün varlıkların gaybının gaybı olması ve hüviyetinin yüce ve alçak tüm eşyaya yayılması gerçeğine dayanır. Her ne kadar "hikmet-i gaybiyye" tüm ilahi kelimelere (varlıklara) taalluk etse de, Hz. Eyyûb'un varlık kelimesinde bu gaybî hükümlerin zuhur ediş biçimi özel bir surette gerçekleştiği için bu isim ona tahsis edilmiştir¹·².
Detaylı cevap
"Hikmet-i Gaybiyye", tasavvufî anlamda, Allah'ın tüm varlıkların gaybının gaybı olması ve O'nun hüviyetinin yüce ve alçak bütün eşyaya sirayet etmesi gerçeğiyle ilişkilidir³. Bu durum, âlemdeki her varlığın bir ilahi kelime olması hasebiyle, "hikmet-i gaybiyye"nin tüm bu kelimelere taalluk ettiğini gösterir¹·³. Ancak, Hz. Eyyûb'un (a.s.) Fassı'na bu ismin tahsis edilmesinin özel bir sebebi vardır. Hz. Eyyûb'un yaşadığı musibetler ve bu musibetlerden kurtuluşu, gayb âleminden gelen hükümlerin onun varlık kelimesinde özel bir biçimde ortaya çıkmasıyla gerçekleşmiştir². Başlangıçta gayb tarafından gelen belanın, sabır ve mücadele sonrasında yine gayb tarafından (soğuk su ile) ortadan kalkması, bu "gaybî hikmet"in onun şahsında somutlaşmasını sağlamıştır². Bu özel tecelli biçimi nedeniyle, "hikmet-i gaybiyye" Hz. Eyyûb'a tahsis edilmiştir³. Muhammed ümmetinden belaya müptela olup, sabır ve mücahededen sonraki münacaatları üzerine bu beladan kurtulan her fert, Hz. Eyyûb'un kitabını okumuş sayılır ve bu "hikmet-i gaybiyye"nin zevkiyle tatlanır³. Bu durum, hikmetin sadece teorik bir bilgi değil, aynı zamanda yaşanmış bir zevk ve tecrübe olduğunu da ortaya koyar.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1TB. Süleymân-Dâvûd-Yûnus-Eyyûb Fasılları · s.223“Yani her bir peygamberin isminin bir taalluku var, Eyyûb’e (a.s.) da “Hikmet-i gaybiye” unvanı verilmiştir. Neden, kendi varlığında mevcut olan bu hakikat dolay”Oku
- 2Kelime-i Eyyûbiyye · s.3“Gerçekte Yüce Allah hazretleri, bütün varlıkların gaybının gaybı ve O'nun hüviyetinin yüce ve alçak bütün eşyaya yayılmış olması sebebiyle, ne kadar ilahi kelim”Oku
- 3Kelime-i Eyyûbiyye · s.4“Gerçekte Yüce Allah hazretleri, bütün varlıkların gaybının gaybı ve O'nun hüviyetinin yüce ve alçak bütün eşyaya yayılmış olması sebebiyle, ne kadar ilahi kelim”Oku
İlgili sorular
- Muhammediyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Ya'kûbiyye Fassı'nın anahtar âyeti olan Yûsuf 84-87 nasıl okunur?
- Îseviyye Fassı'nda esas olarak hangi mesele ele alınır?
- Dâvûdiyye Fassı'nda peygamber Hz. Dâvûd'un hangi sahnesi merkezîdir?
- Nûhiyye Fassı ile anlatılmak istenen temel hakîkat nedir?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.