Fâtiha Sûresi "Fâtiha Sûresi" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Eser, Fâtiha Sûresi'ni bir mertebeler bütünü olarak ele alır ve bu sûrenin her bir bölümünü tasavvufî bir sülûk tatbîki içinde yorumlar. Kitabın ön sözünde belirtildiği üzere, "İslâm bir mertebeler bütünüdür." Bu bağlamda Fâtiha, "akl-ı kül" olan Hakikat-i Muhammedî gemisiyle "likâ Ullah"a, yani Allah'a mülâki olmaya giden yolun anahtarıdır.

Besmele-i Şerif: Kitap, Besmele'yi Fâtiha'nın ilk âyeti olarak kabul eder ve onu "her şeyin kaynağı, anası" olarak nitelendirir. Besmele, "Ümmet-i Muhammed'in besmelesi" olarak özel bir yere sahiptir ve "anahtar" vasfıyla Ahadiyyet mertebesinin fethine ve açılımlarına başlangıç teşkil eder. "Elif, Lâm, Mim" harflerinin ifade ettiği mânâlar ve "Lâm-elif" harflerinin insânın mi'racı ile ilişkilendirilmesi, Besmele'nin vücudî ve irfânî derinliğini gösterir. "Bismillâhirrahmânirrahiym" ifadesindeki "b" harfinin sırrı, "bütün ilâhî kelâmın özeti" olarak kabul edilir.

Hamd: "Elhamdü Lillâhi Rabbil'Alemîn" âyeti, hamdin sekiz mertebesi itibarıyla ele alınır. İlk mertebe şeriat mertebesinde "şükranlarımızı sunmak" iken, daha ileri mertebelerde Hak'ın kendi kendine hamd etmesi ve kulun bu hamda mazhar olması gibi derin anlamlara ulaşılır. Hamd, "her hâlde Allah'a hamd olsun" düsturuyla, sâlikin bütün vücudunun, davranışlarının ve hareketlerinin hamd hâlinde olmasını ifade eder.

Mâliki Yevmiddîn: Bu âyet, din gününün sahibinin Allah olduğunu vurgular. Tasavvufî yorumda, dünya zorluklarından sıyrılıp bâtın âlemini düşündüğümüz, ibadet ettiğimiz, Kur'ân okuduğumuz, tefekkür ettiğimiz zamanlar "din günü" olarak kabul edilir. Bu, nefsin sahiplikten alıkonulması ve gerçek sahibin Hak olduğunun idrak edilmesidir.

İyyake na'budu ve iyyake nesta'în: Bu âyet, kulun Rabbine yönelişini ve yalnızca O'na kulluk edip O'ndan yardım dilemesini ifade eder. İdrakin ne tarafta olduğu, ibadetin de o tarafa yapıldığına dikkat çekilerek, Cenâb-ı Hakk'ı unutmanın tehlikesine işaret edilir. Gerçek kulluk, her isteğin Hak'tan geldiğini bilmekle mümkündür.

İhdinassıratal müstakîm: Doğru yola hidayet dileği, "kendilerine nimet verilen mutlu kimselerin yolu" olarak açıklanır. Bu yol, gazaba uğramışların ve sapmışların yolu değildir. "Gadab" Cenâb-ı Hakk'ın azametinin vasıfları olarak yorumlanırken, hidayet ehli olanlar "Hâdî" isminin mazharlarıdır. Nûh (a.s.)'ın duası üzerinden "dallîn"in hakikati ve Hakikat-i Muhammedî'nin rahmet boyutu açıklanır.

Kitap, Fâtiha Sûresi'nin her bir âyetini, İlâhî isimlerin tecellileri, mertebeler ve sülûk halleri üzerinden açıklayarak, okuyucuya Kur'ân'ın derinliklerine bir kapı aralamaktadır.