Fâtır 32 ayetini Muhammediyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Fâtır Sûresi'nin 32. âyeti, Kur'ân'ın kullara miras olarak verilmesiyle ortaya çıkan üç sınıfı belirtir: nefsine zulmedenler, orta yolda olanlar ve hayırlarda öne geçenler²·³. Bu üç sınıf, tasavvufî sülûkta Hakîkat-i Muhammediyye'ye doğru ilerleyen sâliklerin farklı mertebelerini temsil eder. Muhammediyye Fassı, Hz. Muhammed'in hem beşerî hem de hakikat yönünü ele alır; bu âyet ise özellikle Hakîkat-i Muhammediyye'nin manevî mertebesine ve bu hakikatin tedrîcî tezahürüne işaret eder.

"Nefsine zulmedenler," henüz nefsânî engellerle mücadele eden, Hakîkat-i Muhammediyye'nin ilk basamaklarında bulunan sâlikleri ifade eder. "Orta yolda olanlar," murâkabe-i amel ve murâkabe-i kalb gibi pratiklerle nefislerini terbiye etmeye çalışan, ancak henüz tam bir kemale ermemiş olanlardır. Bu mertebede sâlik, Hak'ın gözetimi altında olduğunu idrak etmeye başlar. "Hayırlar ile ileriye giden vâsıl olmuş olanlar" ise Hakîkat-i Muhammediyye'nin en yüksek mertebesine ulaşmış, tevhidin en üst zuhurunu idrak etmiş, Hak'ın esmâ ve sıfatlarının doğrudan tecellîsini yaşayan, hatta kendi sırrını açarak ezelî hakikatini idrak eden kimselerdir⁴. Bu son sınıf, Hakîkat-i Muhammediyye'nin Nûr-ı Muhammedî, Akl-ı Evvel ve Hakîkat-i Muhammediyye-i Hâriciyye gibi kademelerini idrak eden ve bu hakikatin kâinatın halk sebebi olduğunu bilenlerdir. Dolayısıyla Fâtır 32, Muhammediyye Fassı bağlamında, sâliklerin Hakîkat-i Muhammediyye'ye doğru ilerleyişindeki farklı manevî halleri ve kemalat mertebelerini tasvir eden bir yol haritası sunar.