Fecr 27-30 ayetindeki Nefs-i Mutmainne kavramı tasavvufta neye işaret eder?

Nefs-i Mutmainne, tasavvufî sülûkun önemli bir aşamasıdır ve yedi nefs mertebesi içinde orta basamağı teşkil eder. Bu mertebe, Nefs-i Mülhime'den sonra gelir ve sâlikin kalbinden ilham aldığı hâlden öteye geçerek, kalbin tam bir sükûnete erdiği bir durumu ifade eder (K1-530, Nefs-i Mülhime). Fecr Sûresi'nin 27-30. âyetleri, bu mertebenin temel dayanağıdır ve nefs-i mutmainneye yapılan ilahî hitabı içerir²·³·⁴·⁵.

Bu âyetlerdeki "Ey mutmain olan nefs! Rabbine dön (Allah'tan) razı olarak ve Allah'ın rızasını kazanmış olarak! O zaman, kullarımın arasına gir. Ve cennetime gir" ifadesi, mutmainne nefsin özelliklerini ve akıbetini açıklar⁶. Nefs-i Mutmainne'ye ulaşan sâlik, artık dünyevî olaylar karşısında panik yapmaz, kalbî bir sükûn içindedir. İbadetlerden zevk alır, namaz ve zikir ona lezzet verir. Halka karşı şefkati artar ve Hak sevgisi vazgeçilmez bir hâl alır. Bu mertebeden sonra sâlikin emmâre nefse geri düşmesi kolay kolay mümkün değildir. Fecr Sûresi'nin bu âyetleri, mutmainne nefsin Allah'a dönüşünü, O'ndan râzı oluşunu ve O'nun rızasını kazanışını, nihayetinde de ilâhî kulluk mertebesine ve Zât cennetine kabulünü müjdeler⁷·⁸. Bu, aynı zamanda "nefs-i sâfiye" (arınmış nefis) mertebesine de işaret eder ki, bu tam kulluk ve ilahi Zât cennetine giriş mertebesidir⁷.