Fenâ'yı yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Fenâ hâlini yaşamak isteyen bir sâlikin günlük amelî tertîbi, öncelikle Cenâb-ı Hakk'ın belirlediği programa uygun bir yaşam sürmeyi gerektirir. Namaz gibi ibadetler, Hakk'ın kurguladığı programın kul tarafından tatbik edilen salih amelleridir². Bu program dahilinde hayatını sürdürmek, sâlikin fenâ yolculuğunun ilk adımıdır.

İkinci olarak, mürşid-i kâmilin rehberliği bu tertîbin vazgeçilmez bir parçasıdır. Hakikat talibinin kendi fikriyle yaptığı amel ve mücâhede ya haddinden fazla ya da eksik olabilir; bu durumu itidalli kılmak, ancak mürşid-i kâmilin tertibi ile mümkündür¹. Mürşid tarafından verilen günlük muayyen zikirler ve dualar olan virdlerin düzenli olarak okunması, sâlikin manen daha dayanıklı ve muhabbetli olmasına yardımcı olur³. Örneğin, her gün en az bir yaprak Kur'ân-ı Kerim'i mealiyle birlikte sesli okumak ve tefekkür etmek, dikkati çeken ayetleri not almak bu tertîbin bir parçası olabilir⁴.

Fenâ'nın ilk merhalesi olan tathîr, yani nefsin pasından arınma, günlük amellerle gerçekleşir. Bu arınma, sâlikin kendi fiillerinin müstakil olmadığını, fâilin Hak olduğunu görmesine (fenâ-yı ef'âl) ve kendi sıfatlarının Hak'ın sıfatlarının zılleri olduğunu müşâhede etmesine (fenâ-yı sıfât) zemin hazırlar. Bu süreç, "ölmeden önce ölünüz" (mûtû kable en temûtû) hadîs-i şerîfinde ifade edilen mevt-i irâdî hâlini yaşamakla ilerler ve sonunda varlığın Hak'tan ibâret olduğunu hak'el-yakîn ile bilme olan fenâ fillâh makamına ulaştırır. Bu amelî tertîb, sâlikin kendi içindeki dinamikleri keşfetmesini ve sahnenin aynı olduğunu, ancak kıyafetlerin farklı olduğunu idrak etmesini sağlar⁵.