Feth Sûresi Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfanî dersler, "feth" kavramının geniş anlamıyla iç içedir. İlk olarak, nefs ile mücadele ve gönül fethi esastır. Kaynak 1'de belirtildiği gibi, "gönül âlemimizde nerelerini ve ne kadarını kendi bünyemizde (fetih) edip açabiliyoruz? Yani daha evvelce farkına bile varmadan nefs-i emmare tarafından istilâ edilmiş olan gönül ve akıl hanelerimizi temizleyerek yeniden bize ait hür alanlar haline dönüştürebiliyormuyuz?" Bu, sâlikin kendi iç dünyasını gözden geçirmesi, nefsanî arzuların esaretinden kurtulması ve kalbini ilahî hakikatlere açması gerektiği anlamına gelir. Bu süreç, "fefhem" yani "hemen anlamaya çalış" emriyle desteklenir ki, anlamaya gayret etmek fethin kapılarını açar.

İkinci olarak, mertebî yükseliş ve Hakikat-i Muhammediyye'ye ulaşma dersi vardır. Kaynak 1, "urûc-yükseliş fethi" olarak tanımlanan bu durumu, "gerçek bir Hakk yolcusunun, irfan ehlinin konturolunda mertebe, mertebe, meratibi ilâhiyye yi seyr-i sülûk yaparak Mi’râc etmesidir" şeklinde açıklar. Her mertebede yeni bir ders ve manâ sâlike "feth olunur". Bu, sâlikin manevî yolculuğunda adım adım ilerlemesi, her aşamada yeni idrakler kazanması ve nihayetinde Hakikat-i Muhammediyye'ye ermesi gerektiğini gösterir. Kaynak 2'de bu durum, "Hakikat-i Muhammed-î"nin "mertebelerin üstü-nü-âlâsı" olduğu ve "ilmi tevhid-ledün" ile ulaşılabilecek bir "ekin gibi" yetiştirilmesi gereken bir hakikat olduğu belirtilir. Sâlikin tüm varlığının Hakikat-i Muhammediyye programı ile düzenlenip şuurla yaşanması hedeflenir.

Üçüncü olarak, Hak'ın tecellilerini müşahede etme ve gafletten uyanma dersi öne çıkar. Kaynak 3, "Fethi mübin"i (açık feth) "zâten açık olan bütün âlemlerde ki, Allah’ın zâtî tecellilerini görüp, farkedip, ona göre idrak ederek irfaniyyetinin artması, genişlemesidir" olarak tanımlar. Bu, sâlikin sadece okuyup geçmek yerine, ayetlerin ve hadislerin gereğini yapmaya gayret etmesiyle mümkündür. Gerçek yaşam, "Hakk ve irfaniyyetten uzak, uzun bir ilmi gaflet uykusunda" olmaktan çıkıp, "uykudan uyanma eğitimi" alarak Hakk'ın varlığını her şeyde müşahede etmektir. Kaynak 3'teki "Men kâne fî hezihi a’mâ fehüve fil âhirati a’mâ ve edalle sebîlen" ayeti, bu dünyada hakikatleri görmeyenlerin ahirette de kör kalacaklarını vurgulayarak, sâlikin bâtınî körlükten kurtulup Hakk'ın zuhurunu idrak etmesinin önemini ortaya koyar.

Son olarak, ihlâslı amel ve Hakk'a teslimiyet dersi vardır. Kaynak 5, "yardım"ın ancak Hakk'a ait olduğunu belirtir ve sâlikin kendi beşerî benliğiyle yaptığı yardımların değil, Hakk'ın varlığından haberdar olarak yaptığı fiillerin Hakk'a bağlanacağını ifade eder. Bu, sâlikin her eyleminde Hakk'ın rızasını gözetmesi ve kendi nefsini değil, Hakk'ı ön planda tutması gerektiğini gösterir. Tesbihin "fenâda ve bakâda" yapılması gerektiği vurgusu da, sâlikin her hâlükârda Hakk ile irtibatını sürdürmesi ve O'nu anması gerektiğini ifade eder. Kaynak 6'da ise, kişinin kendi hakikatini idrak ettiğinde, kendinde bulunanın Hakk'tan başka bir varlık olmadığını anladığında "kul kendinde ki Hakk’ı fetih etmiş olur" denilerek, tam teslimiyetin ve tevhidin önemi vurgulanır. Bu, sâlikin günlük hayatında her an Hakk'ın tecellilerini görmeye çalışması, nefsinden arınması ve O'na tam bir ihlâs ile yönelmesi gerektiğini gösteren irfanî derslerdir.