Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 2) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, öncelikle Âdem kıssasını "hayal cennetinden, beden arzına indirmek" ve bu hali bugün yaşamakla başlar. Bu, gerçek mânâda kendine dönüşü tetikler ve sâlikin Âdem kıssasını çok iyi okuyup, anlayıp, idrâk etmeye çalışması gerekir. Bu sayede, "onların halleriyle hallenmeye çalışıp, dualarını duamız olarak dillerimizden düşürmememiz" icap eder.

Âyet-i Kerîme'leri anlama mertebeleri bu derslerin temelini oluşturur. Kişi, kendi yaşantısı itibarıyla hangi mertebede yaşıyorsa, alacağı mânâ da o mertebeden olacaktır. Ancak bu mânâ, kişinin bireysel anlayışıyla sınırlı değildir; İlâhî Kelâm için böyle bir sınır düşünülemez. Sâlik, âyetlerde belirtilen ifadelere "fark" (ikilik) yönünden değil, "cem" (birlik, tevhid) yönünden bakmalı ve o hadiseleri kendi bünyesinde yaşayarak kemâlâtını geliştirmeye gayret etmelidir. Bu, âyetleri sadece zâhirî ve âfakî mânâda değil, bâtınî ve enfüsî bir anlayışla kendinde bulmaya çalışmaktır.

"O vakti hatırla ki" hükmü ile sâlikin kendine dönmesi ve âyetleri okumaya veya ehlinden dinlemeye devam etmesi istenir. Bu "vakt", bir tefekkür, idrâk ve şuurlanma zamanıdır. Bahsedilen hadiseler ve oyuncuların hepsi sâlikte ve onun özelliklerindedir. Kişi bu hadiseleri idrâk etmediği sürece henüz Âdemiyyet mertebesine mânen ayak basmamış demektir. Gerçek Âdem hüviyetine ermek, bu âyetlerde belirtilen gerçekleri yaşamasıyla mümkün olacaktır. Aksi halde hayat, gaflet ve beşerî benlik ile kendisinden habersiz yaşanacaktır.

Bu irfânî dersler, "hayvan-ı nâtık"tan "nefs-i nâtıka"ya ve oradan da "Kur'ân-ı nâtık"a dönüşmenin başlangıcıdır. Sâlik, bu âyetlerin hakikatlerine nüfûz etmekle bu dönüşümü gerçekleştirebilir.

İrfâniyyet, genelden özele ve özelden genele geçişi idrâk etmek ve her ikisini bir arada yaşayabilmektir. Bu, "cüz'de kül'ü" ve "kül'de cüz'ü" yani parçada bütünü ve bütünde parçayı idrâk etmektir. Çünkü cüz külden ve kül de cüz'den ayrı değildir. İnsân ismiyle ifade edilen vücûd heykelleri bir bütün olduğu halde, sayılamayacak kadar çok parçaları-hücreleri vardır. Her bir parça-hücre kendi bünyesi içerisinde ayrı bir âlem olduğu halde külden de ayrı bir varlığa sahip değildir. Bu anlayış, sâlikin âlemlerin gerçek hallerini bilmesi hususunda oldukça mühimdir.

Sonuç olarak, sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, Âdem kıssasını kendi iç dünyasında yaşamak, âyetleri tevhid mertebesiyle okumak, beşerî gafletten sıyrılıp özüne dönmek ve varlığın bütünlüğünü idrâk etmek üzerine kuruludur. Bu dersler, sâlikin manevî kemâlâtını artırarak Hakikat-i İlâhiyye'ye ulaşmasını sağlar.