İçeriğe atla

Gülşen-i kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?

Kitap Soruları4 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Gülşen-i Râz, "sırların gül bahçesi" anlamına gelir ve tasavvufta vahdet-i vücud okuluna ait bir eser olarak, hakikatlerin ve sırların açığa çıktığı, gönül gözlerinin aydınlandığı bir mertebeyi ifade eder. Bu kavram, sâlikin kendi varlığının hakikatini idrak ettiği, beşerî benlikten sıyrılarak Hakk'ın cemâliyle hemhâl olduğu bir hâli temsil eder. Eserde tefekkür, bâtıldan Hakk'a sefer olarak tanımlanır ve bu yolculukta kişinin kendi cüz'î varlığından küllî varlığa ulaşması, yani "gülşen"e erişmesi hedeflenir. Bu mertebe, kişinin ilâhî vechi yarım dakika dahi idrak etmesinin binlerce yıl yapılan ibadetten daha hayırlı olduğu bir idrak ve müşâhede hâlidir.

Detaylı cevap

Gülşen-i Râz'da "gülşen" kavramı, tasavvufî sülûkun ileri mertebelerinde, sâlikin ulaştığı bir idrak ve müşâhede hâlini simgeler. Bu, sadece zâhirî bir bilgi (ilim) edinmekten öte, kalbî bir yaşantı ve tahakkuk (makam) ile elde edilen bir hâldir. Eserin yazılış amacı da "gönül ehline o sırları âşikâr etmek" olarak belirtilmiştir.

Bu mertebeye ulaşmak için sâlikin öncelikle tefekkür yolunu benimsemesi gerekir. Tefekkür, "bâtıldan Hakk'a sefer" ve "bu cüz'den mutlak külli görmek" olarak tanımlanır. Bu, kişinin kendi hayâl ve zannından, vehmî varlığından sıyrılarak, âlemdeki her şeyin Hakk'ın varlığı olduğu bilincine ulaşmasıdır. Başlangıçta kişi kendini cüz'î bir varlık olarak görürken, tefekkür ve sülûk neticesinde kendisinin küllî varlığa ait olduğunu idrak eder. Bu, ilimden hâle, hâlden makama ve nihayet tahakkuka doğru bir ilerleyiştir [Master Cevap: K2-T9].

Gülşen-i Râz'da geçen "Benlikten külhanda yâni ateşteyim derken kendi beşeriyetime döndüğüm zaman ateş içerisine giriyorum ancak O’nun varlığına geçince gül bahçesinden oluyorum" ifadesi, sâlikin nefs-i emmâre ve levvâme gibi alt mertebelerin zulmetinden kurtularak, nefs-i mutmainne ve ötesindeki mertebelere yükseldiğini gösterir [Master Cevap: K2-T3]. Bu yükselişle birlikte, kişi kendi varlığının kalmadığı, aklın ve mahmurluğun ötesine geçtiği bir hâle ulaşır. Bu, Hakk'ın cemâlini idrak etme ve O'nunla hemhâl olma hâlidir ki, bu hâl "gülşen" olarak adlandırılır. Bu mertebede, gönül sırlarından güller açılır ve basiretler daha önce görmediklerini görür hale gelir. Bu, vahdet-i vücud doktrininin özlü bir ifadesi olup, sâlikin fenâ fillah mertebesine ulaşarak Hakk'ın varlığında yok olması ve bekâ billah ile yeni bir idrakle zuhur etmesidir.

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.1“GÖNÜLDEN ESİNTİLER ŞEYH MAHMÛD ŞEBÜSTERÎ GÜLŞEN-İ RÂZ ve ŞERHİ NECDET ARDIÇ İRFAN SOFRASI NECDET ARDIÇ TASAVVUF SERİSİ (75) ÖN SÖZ Muhterem okuyucularım epey se”Oku
  2. 2Kaynak · s.211“Sakın göstermesin hor inkâr gözünden; Gözünde inkâr edilen güller olur diken. Maksat bu ki Gülşeni ettim icâd; Beni rahmetle gönül ehli etsin yâd. Benim adımla ”Oku
  3. 3Kaynak · s.209“onda hiç bir agâh kişi. Giderse medreseye mestlikle mestûr; Olur ondan fakîh çaresiz mahmûr. Onunla zâhidler çaresiz oldu; O ev barktan âvâre oldu. Birini mü’mi”Oku
  4. 4Kaynak · s.5“yer doğrudan doğruya Cenâb-ı Hakk (c.c)’ın zâtına yanî ahadiyyete idi. Efendimiz (s.a.v)e gelen ilk âyeti kerîme olan “İkrâ bismi rabbikellezî halak” (96/1) âye”Oku
  5. 5Kaynak · s.11“hiç onun vasfı söze; Erer hâl sâhipleri ancak o yere. Fakat dini tebliğ edenin sözü gereği; Dîn hakkında soranın reddolunmaz isteği. Olsun diye âşikâr o sırlar ”Oku
  6. 6Kaynak · s.9“düşünce mertebesinde dünyâya bağlı olarak nesi var ise hepsini bir anda unutmalıdır. Kişinin aklında dünyâlık düşünceler varsa bu düşünceler ona mutlaka perde o”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.