Hased niçin Yûsufiyye Fassı'nda anlaşılır kılınır?

Hased, tasavvuf ahlâkında "kalbin hastalıkları" (emrâzü'l-kulûb) arasında yer alır ve kibir, ucb, riyâ gibi diğer temel hastalıkların ortak duygusal kaynağı olarak başkasını kendinden aşağı görmek isteme eğiliminden beslenir. Bu kötü huy, halkta zâhir olan bir fenalıktır ve müminler arasındaki kardeşlik bağını zedeler; zira Kur'an-ı Kerim'de "Muhakkak mü'minler kardeştir" (Hucurât, 49/10) buyrulmuştur². Hz. Yusuf kıssasında, kardeşlerinin Hz. Yusuf'a karşı beslediği hased, onların "Onu kurt yedi" (Yûsuf, 12/17) şeklindeki yalan beyanlarında sembolik olarak ifade bulur. Bu "kurt", aslında kardeşlerinin nefislerinde yer eden hased sıfatıdır¹. Kıssa, hasedin nasıl bir tuzak kurduğunu ve kardeşler arasındaki ilişkiyi nasıl bozduğunu gösterir. İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde her peygamberin bir hikmeti temsil etmesi gibi, Hz. Yusuf'un hikayesi de hasedin nefis üzerindeki yıkıcı etkisini ve bu hastalığın nasıl bir fenalık doğurduğunu açıkça ortaya koyar. Bu bağlamda, Yûsufiyye Fassı, hasedin nefsin bir sıfatı olarak nasıl tezahür ettiğini ve insan ilişkileri üzerindeki olumsuz tesirlerini idrak etmek için önemli bir zemin sunar.