Haşr 22-24 ayeti tasavvufta nasıl okunur?
Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri tasavvufta, Cenâb-ı Hakk'ın esmâ ve sıfatlarının câmîliğini ve bu câmîliğin tevhîd anlayışındaki merkezî yerini vurgulayan bir zikir formülasyonu olarak okunur. Bu âyetler, "Hüvallâhüllezî lâ ilâhe illâ Hû" ifadesiyle başlayan ve Allah'ın görünen ve görünmeyen âlemleri bilen, Rahmân ve Rahîm olan, Melik, Kuddûs, Selâm gibi birçok esmâsını zikreden bir tevhîd beyanıdır¹·². Tasavvufta haşr kavramının "vücudî haşr" katmanında, yani bütün esmâ ve sıfatların tek bir mahalde toplanması mânâsında, insân-ı kâmilin bu esmâî câmîliğin tezâhürü olduğu belirtilir. Dolayısıyla, bu âyetler, Hakk'ın mutlak birliğini ve esmâsının sonsuzluğunu idrâk etme yolunda sâlik için önemli bir mânevî anahtar işlevi görür.
Detaylı cevap
Haşr Sûresi'nin 22-24. âyetleri, tasavvufî sülûkta önemli bir yer tutar ve özellikle "Hüvallâhüllezî" ifadesiyle başlayan kısmı, bir zikir formülasyonu olarak kullanılır. Bu âyetler, Cenâb-ı Hakk'ın zâtını ve esmâ-i hüsnâsını tanıtan temel metinlerdendir. İlk olarak, 22. âyet, Allah'ın "görüleni de görülmeyeni de bilen, kendisinden başka ilah olmayan, acıyıcı olan, acıyan" olduğunu beyan eder²·³. Bu, Hakk'ın ilminin kuşatıcılığını ve rahmetinin genişliğini vurgular. Ardından 23. âyet, Allah'ın "Melik, Kuddûs, Selâm" gibi esmâlarını sıralar². Bu esmâlar, Hakk'ın mutlak hükümranlığını, her türlü noksanlıktan münezzeh oluşunu ve selâmet verici vasfını ifade eder.
Tasavvufta bu âyetlerin okunması, sâlikin mânevî mertebeleri aşması için yapılan çalışmalarda yer alır. Özellikle akşam namazı sonrası yapılan zikirlerde Tebâreke Sûresi ile birlikte Haşr Sûresi'nin 22. ve 23. âyetleri "Hüvallahüllezi"den itibaren okunur⁴·⁵·⁶. Bu uygulama, sâlikin tevhîd idrâkini derinleştirmeyi ve Hakk'ın esmâsının tecellîlerini müşâhede etmeyi amaçlar. Tasavvufta haşr kavramı, kıyâmet sonrası fizikî toplanmanın yanı sıra, "vücudî haşr" olarak da ele alınır ki bu, bütün esmâ ve sıfatların tek bir mahalde toplanmasıdır. İnsân-ı kâmil, bu vücudî haşrın somut tezâhürüdür; zira bütün esmâ onda câmî' olur. Bu bağlamda, Haşr 22-24. âyetleri, Hakk'ın esmâsının câmîliğini ve bu câmîliğin insân-ı kâmildeki yansımasını idrâk etme yolunda bir anahtar vazifesi görür. Bu âyetler, aynı zamanda Hârûniyye Fassı'nın esmâ tafsîliyle de ilişkilendirilir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Tevhîd, s. 4“Haşr suresi 59/22 22. Haşr suresi 59/23 23. Tegabun suresi 64/13 Sıfati Tevhid Ayetleri 24. Bakara suresi 2/163 25. Ali İmran suresi 3/18”Oku
- 2Haşr Sûresi, s. 105“---------------- Kur’anı Keriym Haşr suresi 59/22 âyetinde, hüvallahülleziy lâ ilâhe illa hüve alimül ğaybi veş şehadeti hüver rahmanür rahıymü mealen, “ o gö”Oku
- 3Kelime-i Tevhîd, s. 639“Haşr suresi 59/22 22. Haşr suresi 59/23 23. Tegabun suresi 64/13 Sıfati Tevhid Ayetleri 24. Bakara suresi 2/163 25. Ali İmran suresi 3/18”Oku
- 4Sohbet Arası Sohbetler CD 1 (2000), s. 4“Yukarıda belirtilen mertebelerin aşılması için yapılacak çalışmalar 24 saatte bir tekrarlanır süresi akşam namazının başlaması ve ertesi gün bitmesi çalışmaya b”Oku
- 5Sohbet Arası Sohbetler CD 4 (2000), s. 4“Yukarıda belirtilen mertebelerin aşılması için yapılacak çalışmalar 24 saatte bir tekrarlanır süresi akşam namazının başlaması ve ertesi gün bitmesi çalışmaya b”Oku
- 6İrfan Mektebi ve Hakk Yolu, s. 12“Tebâreke; Mülk, Sûresi; (67) tamamı okunur. Haşr Sûresi nin (59) (22 ve 23) üncü Âyetleri, “hüvalla hüllezi” den okunur. Sonra devamla: (101) adet “istiğfar” (e”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.