Hicr Sûresi "Hicr Sûresi" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?
"Hicr Sûresi" kitabının merkez teması, ilâhî hikmetin ve bu hikmetin insan ve âlem üzerindeki tecellîlerinin idrâkidir. Kitap, Lokman Sûresi'nin 12. âyetinde Hz. Lokman'a verilen hikmetten hareketle, bu hikmetin mahiyetini ve mârifetullah yolundaki ehemmiyetini ele alır. Asıl dayanağı ise, Kur'ân-ı Kerîm'de geçen "hikmet" kavramının ilâhî ve nebevî bir bilgi kaynağı olarak vurgulanmasıdır. Özellikle Hicr Sûresi 25. âyetindeki "Gerçekten O, hüküm ve hikmet sahibidir, bilendir" ifadesi, bu ilâhî hikmetin Hak Teâlâ'nın bir sıfatı olduğunu ve âlemlerin işleyişindeki düzenin bu hikmetle tecellî ettiğini gösterir. Bu bağlamda, hikmetin sadece teorik bir bilgi değil, aynı zamanda tatbik edilebilir bir sistem olduğu ve bu sistemin ancak Hak yolunda sülûk eden arifler tarafından tam olarak idrâk edilebileceği vurgulanır.
Detaylı cevap
Kitapta hikmet, "batılıların bâtıl felsefe hikmeti"nden ayrılarak, ilâhî hikmet olarak tanımlanır. Bu ilâhî hikmet, Kur'ân-ı Kerîm'in ve peygamberlerin getirdiği hakikatlerle örtüşen, Hak'tan gelen bir bilgidir. Batıl felsefe ise "nefs-i emmâre"nin ürettiği nefsânî ve hayalî bir hikmet olarak reddedilir. İlâhî hikmetin elde edilmesi, evvelâ kişinin kendini bilmesi ve "Men-Kim"liğini tespit etmesiyle başlar. Bu, "İkra' kitabek" (İsrâ 17/14) âyetinde belirtildiği gibi, kişinin kendi varlık kitabını okuması, ardından da âlem kitabının satırlarını gönülden tenzih, teşbih ve tevhid hakikatleriyle her mertebeden okumasıyla mümkündür. Bu okuma, mutlak irfan ehli olan muhabbet yönlü ariflere mahsustur.
Kitap, Kur'ân-ı Kerîm'in konuları dört mertebeden vaaz ettiğini belirtir: "Ef'al, Esma, Sıfat ve Zat" mertebeleri veya diğer ifadelerle "Şeriat, Tarikat, Hakikat ve Marifet" mertebeleri. Lokman Sûresi'nin bahsi geçen âyetinin kaynağı da "sıfat-hakikat mertebesinden Rahmaniyyet hakikatinden" aktarılmaktadır. Bu durum, ilâhî hikmetin Rahmaniyyet mertebesi itibarıyla olan bilgiler ve yaşantılarla ilgili olduğunu gösterir.
Hikmet, aynı zamanda "hüküm" kelimesiyle birlikte anılır; zira hikmetin tatbik edilebilir bir durum olması gerekir. Bu, İslâmî sahanın hikmetinin faaliyet sahasında bir yerleri olduğunu ve bunların faaliyete geçirilmesi için bir hüküm-sistemi gerektiğini ifade eder. Dolayısıyla hikmet, hükümle faaliyete geçer.
Kitapta, ilâhî hikmetin kaynağı olarak "hikmetle bakan bir iç göz" ve "zikir" gösterilir. Bu "iç göz", Hakk'ın insandaki mahalli olan gönüldür. Zikir ise "varlığında mevcut olan Hakk'ı hatırlayıp beşeriyetinden soyunmak", yani "Ve nefahtü fîhi min rûhî" (Hicr 15/29) âyetinde belirtilen ilâhî üflemeyi yaşantıyla müşahede etmektir. Bu, kalbin bedenin canı, gönlün ise rûhun canı olduğu anlayışıyla, ilâhî hikmetin gönül yoluyla idrâk edildiğini vurgular. Hz. Lokman'a verilen hikmet de kendi zamanının hikmetidir ve bu, her peygamberin kendi Fass'ında tezahür eden ilâhî hikmetin bir yansımasıdır.
Kaynaklar
Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kaynak · s.133“almakla mümkün olabilmek-tedir. Bu hususun ilk hali ise kişinin evvelâ kendini bilmesi ve geçmiş sayfalarda da değinildiği gibi (م ن ) (Men-Kim) liğini tesbit e”Oku
- 2Kaynak · s.3“Surenin nüzul sebebi olarak Alûsî, Kureyşlilerin Hz. Lokman ile ilgili soru sormalarını göstermiştir. Surenin temel konuları: Kur’an’ın temel nitelikleri (hiday”Oku
- 3Kaynak · s.11“evvelce Kûr’ân-ı Kerîm’de geçen tüm sayılarını vermiştik. Buradakiler Hurufu Mukattaalar da geçenlerdir. Kısaca bakarsak. ( ) Elif “Ahadiyyet” ( ) Lâm “ L”Oku
- 4Kaynak · s.1“Kur’ân-ı Kerîm de yolculuk (31) Lokman Sûresi. Terzi Baba Necdet Ardıç. İ’şari, Te’vil ve Tefekkürü. NECDET ARDIÇ İRFAN SOFRASI TASAVVUF SERİSİ (232-31-) GÖNÜLD”Oku
- 5Kaynak · s.43“sadece hayale ve zanna götürür.T.B. ------------- Füsusu-l- Hikem . Gerçek ilâh-i Hikmet ’tir. “ felsefe ” değildir. İz--T-B- ---------- İlahî ve nebevî bir bil”Oku
- 6Kaynak · s.93“bu fass-ı münîfde onların hikmetini beyân buyurdular. Hızır (a.s.) ile Lokman’ın (a.s.) böyle bir ihtilafı vardır. Hızır’dan (a.s.) biz üç tane haber aldık, Mus”Oku
İlgili sorular
- Tûr kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?
- Mübârek kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?
- Zümer kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?
- Şu'arâ kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?
- Mümtehine kavramı tasavvufta hangi mertebe ile ilişkilendirilir?
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.