Hullet (Dostluk) hâline ulaşmak için hangi nefs mertebesi aşılmalıdır?
Hullet (dostluk) hâline ulaşmak için sâlikin Nefs-i Mutmainne mertebesini aşması gerekmektedir. Hullet, kişinin kendi İlâhî varlığı ile ef'âl âleminin birleştiği, bütünleştiği ilk tevhid mertebesidir ve bu mertebenin kemâli "fenâ-i ef'âl"dir¹·². Nefs-i Mutmainne ise, sülûkun kritik dönüm noktası olup, sâlikin kalbinin sâkinleştiği ve Hak'la huzura erdiği dördüncü nefs mertebesidir. Bu mertebede sâlik, âfakta ve enfüste hiçbir şeyin faaliyeti olmadığını, bütün faaliyetlerin Hakk'a mahsus olduğunu idrak eder ki bu da hulletin temelini oluşturur³.
Detaylı cevap
Tasavvufta hullet, Hak ile kul arasındaki en yakın muhabbet bağı olarak tanımlanır ve Hz. İbrâhîm'in "halîlullâh" (Allah'ın dostu) lakabını aldığı mertebedir. Bu makâma erişmek, nefs mertebelerinin aşılmasıyla mümkündür. Nefs-i Mutmainne, yedi nefs mertebesinin dördüncü basamağı olup, sülûkun orta ve kritik bir dönüm noktasıdır. Bu mertebede sâlikin kalbi sâkinleşir, dünyevî olaylar karşısında panik yapmaz ve ibadetlerden lezzet alır.
Hullet mertebesi, kişinin kendi İlâhî varlığı ile ef'âl âleminin birleştiği ilk tevhid mertebesidir¹·⁴. Bu mertebede sâlik, kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk'ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla kendi vasıtasıyla Hakk'ın icraatta bulunduğunu idrak eder²·³. Bu idrak, "fenâ-i ef'âl" olarak adlandırılan bir kemâl noktasına işaret eder; yani âfakta ve enfüste hiçbir şeyin faaliyeti olmadığı, bütün faaliyetlerin Hakk'a mahsus olduğu kesin olarak bilinir². Nefs-i Mutmainne'nin ardından gelen râdıyyeden önce bu idrakin oluşması, hullet hâline ulaşmak için bu nefs mertebesinin aşılmasının zorunluluğunu gösterir. Hullet, dostluğun en samimi hâli olup, muhabbetten daha içli, mârifetten daha samimidir. Bu mertebede sâlik, dostluk örtüsüne bürünerek başkasını görmez⁵.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Altı Peygamber (Cilt 3) · s.27“Bu mertebe, kişinin kendi İlâhi varlığı, ile ef’âl âleminin birleştiği, bütünleştiği ilk tevhid mertebesidir. İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebe”Oku
- 2DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.167“Burası dostluk yani hullet mertebesidir. Hz. İbrâhim’in halîl olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla”Oku
- 3Aşk ve İrfân Yolunda · s.167“Burası dostluk yani hullet mertebesidir. Hz. İbrâhim’in halîl olması bu yüzdendir. Kendinin ve bütün varlıktaki fiillerin Hakk’ın fiilleri olduğunu, dolayısıyla”Oku
- 4Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.50“Bu mertebe, kişinin kendi İlâhi varlığı ile ef’âl âleminin birleştiği, bütünleştiği ilk tevhid mertebesidir. İşte bu yüzden burası dostluk, yani hullet mertebes”Oku
- 5Kelime-i Tevhîd · s.221“Mertebesi "Halil" yani dostluktur. Dostluk örtüsüne bürünen, başkasını görmez. Buradaki Tevhid kelimesi "lâ ilâhe illallah"tır, okuyanı İbrahim Halilullah'tır. ”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.