Hüvviyet kavramı neye işaret eder?
Hüvviyet, tasavvufta Hakk'ın "O"luk vasfını, yani kendi zâtına ait mahremiyeti ve mutlak varlığını ifade eden sırrî bir terimdir. Bütün taayyünlerin ötesinde, sıfatlardan ve isimlerden bağımsız sırf "O" olarak kalanın adıdır. İhlâs Sûresi'ndeki "kul hüvallâhu ehad" (de ki: O Allah birdir) ifadesindeki "hüve" (O) zamiri, hüvviyetin Kur'ân'daki temel ifadesidir ve Allah'tan önce gelerek O'nun zâtî hüviyetine işaret eder. Hüvviyet, âlemlerin ana kaynağı olan ilahi kimliktir ve Kelime-i Tevhîd'in ilk ortaya çıkışına kaynaklık eden "mutlak hüvviyet"tir¹·².
Detaylı cevap
Hüvviyet, tasavvuf metafiziğinde Hakk'ın kendi zâtı mertebesinin adıdır; ahadiyyet ile aynı kademede yer alır ve zâtın kendine ait mahremiyetini belirtir. Bu kavram, Arapça'da "O" anlamına gelen tekil mağayyeb (üçüncü şahıs gizli) zamiri olan "hüve" kelimesinin tasavvufî terim haline getirilmiş şeklidir. İhlâs Sûresi'nin başında yer alan "kul hüvallâhu ehad" ifadesindeki "hüve" kelimesi, Allah'tan önce gelerek O'nun zâtî hüviyetine atıfta bulunur; bu sıralamada "O" (hüve) en içteki zâta, "Allah" o zâtın bilinen ismine, "birdir" ise o ismin sıfatına işaret eder.
Hüvviyet, âlemlerin ana kaynağı olan ilahi kimliktir³·². "Beytü'l Atik"in ve "mükevvenat" (oluşmuş şeyler) âlemlerinin kaynağıdır¹·⁴·⁵·⁶. Kelime-i Tevhîd olan "lâ ilâhe illâ allah"ın ilk zuhura çıkmaya başlamasına, Hüvviyet'in "hu"su kaynak olmuştur¹. Bu "hu", "Hüviyet-i Mutlaka" veya "mutlak hüvviyet" olarak adlandırılır ve bir bakıma "ism-i âzam"dır; hakikatinin anlaşılması mümkün değildir¹. Hüvviyet-i Mutlaka'nın zuhur yerini tanımak ve anlamak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vasfı yoktur; ancak "vahy" ile nutk eder⁷·⁸·⁹. Mirac'da meleklerin şehadetiyle "şehadet" kelimesi oluştuğunda "abdü'hü" ve "resulü'hü" kelimelerindeki "hu"ların kaynağı da bu mertebedir¹⁰. Cenâb-ı Hakk'ın inniyeti ve hüvviyeti ile ahadiyet mertebesinde Zât-ı Sırf, Zât-ı Mutlak belirginleşir¹¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Tevhîd · s.187“Bu "hu", "Hüviyet-i Mutlaka/mutlak hüvviyet"tir. Bir bakıma "ism-i âzam/en büyük isim" de budur. Bunun hakikatini anlamak mümkün değildir. &10024; İşte bu ilk o”Oku
- 2Dur Rabbın Namazda (Cilt 2) · s.82“Biri, hüvviyeti, ki alemlerin ana kaynağıdır.”Oku
- 3Hüvviyet
- 4Fâtiha Sûresi · s.67“Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevve-nat” âlemlerinin kaynağı: İnniyyeti ise (Hakikati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın kaynağı oldu. Bu iki kaynağın ”Oku
- 5Namaz Sûreleri (Cilt 2) · s.127“Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevvenat” âlemlerinin kaynağı: İnniyeti ise (Hakîkati Muhammedi) Kûr’ân ve insânın kaynağı oldu. Bu iki kaynağın to”Oku
- 6Gökyüzü İnsanları Araştırması (Cilt 1) · s.246“Hüvviyeti (Beytullah) “Beyt’ül Atik”in ve “mükevvenat” alemlerinin kaynağı: İnniyeti ise (Hakikati Muhammedi) Kur’an ve insanın kaynağı oldu. Bu iki kaynağın to”Oku
- 7Vahiy ve Cebrâîl · s.120“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
- 8Nûr Sûresi · s.84“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anla-mak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı”Oku
- 9Şûrâ Sûresi · s.118“Orada zuhurda olan “Hüvviyet-i Mutlaka” dır. “Hüvviyet-i Mutlaka” nın zuhur yerini tanıyıp anlamak avam için oldukça zordur, çünkü belirli bir tarifi ve vas-fı ”Oku
- 10Kelime-i Tevhîd · s.239“Kaynağı “Hüvviyeti Mutlaka”ya dayanır. Mirac'da meleklerin şehadeti ile "şehadet" kelimesi oluştuğunda "abdü'hü" ve "resulü'hü" kelimelerindeki "hu"ların kaynağ”Oku
- 11TB. Kelime-i Muhammediyye · s.15“Yani alemlere ihtiyacı yoktur ne tecellide ne de herhangi bir şeyde Zat’ı itibariyle ihtiyacı yoktur. İşte burada bir ışık beliriyor, inniyeti ve hüvviyeti olar”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.