Huzûr kalpte mi rûhta mı sırda mı tecellî eder?

Huzûr, tasavvufta kulun her ânda Allah'ın huzurunda olduğu bilinciyle yaşamasıdır⁶. Bu hâl, sâlikin kalbinin Hak'tan ayrılmaması ve her ânını Hakk'ın gözetimi altında geçirmesi idrâkidir. Kalp, bu tecellînin merkezî mahallidir; zira "Beni yere göğe sığdıramadım, mü'min kulumun kalbine sığdırdım" hadîs-i kudsîsi kalbin bu merkezîliğini vurgular. Kalp, bütün esmânın tecellî alanıdır ve arındığında Hakk'ın aynası olur². İlâhî rahmetin ve huzurun kalpte ruhsal bir örtü gibi sürekli bulunması, takvâ ehlinin nefislerinden geçip Allah'a tam teslim olmalarıyla mümkündür⁵.

Kalpteki huzur, Allah'ı anmanın (zikrin) bir neticesidir; zira insanın nefsi Allah'a yönelmeye programlanmıştır ve zikir, kalpte manevî bir tatmin ve huzur oluşturur⁴. Gözün korunması da kalp huzurunun sağlanmasında önemlidir; çünkü gözün gördüğünden kalbe düşen izler, huzuru bozabilir⁷. Huzur, kalbin Hak'ka dönük olduğu hâldir; dünyaya dönük olduğunda ise gaflet başlar. Bu hâl, sülûkun dâimî bir makamı olup, sâlikin mücâhedesi ve riyâzati ile kazanılır ve yerleşir. Kalpteki bu huzur, mârifet ve ilâhî aşkın yer etmesiyle hakikatin sürekli tecellî ettiği bir makama dönüşebilir⁵. Rûh ve sır gibi daha üst mertebeler ise ilm-i ledün⁸, vahdet ve A'maiyyet gibi daha derin tecellîlere mahsusken, huzurun temel ve başlangıç mahalli kalptir.