İçeriğe atla

İlahi Aşk nedir?

Kavram TanımıTemel düzey0 görüntülenme9 kaynak
Kısa cevap

İlahi aşk, kulun Hâlıkına duyduğu, onu kendinden geçiren ve fânî kılan yakıcı bir sevgidir; tasavvufta sâlikin Hakk'a yürüyüşünün temel itici gücüdür¹. Lugat anlamı "aşırı sevgi, hasretin son haddi, mahvedici muhabbet" olan aşk, "ışk" (sarmaşık) kökünden gelir ve âşığın mâşukuna sarılıp onda yok olması gibi, kulun da Allah'ta fânî olmasına işaret eder²·¹. Bu, muhabbetin en üst derecesi olup, akıl ve iradenin geri çekildiği, sevenin sevdiğine mahvolduğu bir hâldir. İlahi aşk, kalpteki şüpheleri silip süpüren yakıcı bir ateştir ve beşerî beklentilerden arınmış, ilahi bir gönül hareketlenmesidir³·⁴.

Detaylı cevap

İlahi aşk, tasavvufta sülûkun en yüksek itici gücü olarak kabul edilir; mücâhedeyi tahammül edilebilir, fenâyı tatlı kılan bir kuvvettir. Klasik tasavvuf, aşkı muhabbetten daha şiddetli ve yakıcı bir mertebe olarak ayırır⁵. Muhabbet, sevenin sevdiğini şuurla ve kontrolle sevmesi iken, aşk sevenin sevdiğine mahvolması, kontrolün gitmesi ve akıl ile iradenin geri çekilmesidir. Bu durum, "el-aşkü cünûnün ilâhî" (aşk ilâhî bir delilik) tâbiriyle ifade edilir.

Tasavvufta aşk üç mertebede incelenir: aşk-ı hayvânî, aşk-ı mecâzî ve aşk-ı ilâhî⁶·⁷. Aşk-ı hayvânî, bedensel ve menfaate dayalı geçici bir duygudur; aşk-ı mecâzî ise karşılıksız ve beklentisiz bir muhabbettir⁴. İlahi aşk ise beşerî kokusu olmayan, ilahi bir gönül hareketlenmesidir⁴. Bu aşk, kuru bir sevgi olmayıp, irfân ile birlikte idrak edilen bir hâldir⁶. İlahi aşk, kalbe gelen şüpheleri gece karanlığındaki hayaller gibi silip süpüren, yakıcı bir ateştir³. Bu aşk, mektep ve medreselerdeki akıl yoluyla tahsil ile elde edilemez; uzun yıllar gayret ve yolunda bulunmakla tecelli eder⁸. Gerçek ilahi aşk, zillet ve zorluğa tahammül etmeyi gerektirir; aksi takdirde kişi sadece aşkın adını duymuş olur⁹.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1İlahi Aşk
  2. 2Risâle-i Gavsiyye · s.53“Aşk kelime olarak “ışk” yâni sarmaşığın bulunduğu yeri sarması mânâsınadır. Üç tür aşk ifâde edilmiş ki bunlar, aşk-ı hayavâni, aşk-ı mecâzi ve aşk-ı ilâhîdir. ”Oku
  3. 3Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 5 · s.938“İlahi aşk, bu türden hatırın kalbe getirdiği şüpheleri yakıcı bir ateştir; bu tür şüpheler, gece karanlığında gözlere görünen hayaller gibidir. Gündüzün nuru ge”Oku
  4. 4Aşk ve İrfân Yolunda · s.315“Bunlar sırası ile aşk-ı hayvânî, aşk-ı mecâzî ve aşk-ı ilâhîdir. Aşk-ı hayvânî bedensel, süflî olan ve menfaate dayanan geçici bir duygu sarmalıdır. Aşk-ı mecâz”Oku
  5. 5Aşk ve İrfân Yolunda · s.315“Bunlar sırası ile aşk-ı hayvânî, aşk-ı mecâzî ve aşk-ı ilâhîdir. Aşk-ı hayvânî bedensel, süflî olan ve menfaate dayanan geçici bir duygu sarmalıdır. Aşk-ı mecâz”Oku
  6. 6Esintiler (4) · s.348“-------------- 311) Zuhurat 3 : Terzi Baba yorumu : İrfan ehli aşkı üçe bölmüş "aşk-ı hayavani" aşk-ı mecazi" aşk-ı ilâhi" olarak belirtmişlerdir. "Aşk-ı hayava”Oku
  7. 7Sohbet Arası Sohbetler CD 9 (2002) · s.162“İşte bu hakikati idrak eden kimse ehl-i muhabbet olmakta o zaman üstüne üç nokta konarak desteklenmekte ilmel yakıyn, Aynel yakıyn, Hakkal yakıyn mertebelerinde”Oku
  8. 8Karagün Dostuyum (Cilt 2) · s.89“Bu hormon aşklarından başka asıl olan bir de ilâhi ve kudsi aşk vardır. Bizim de anlatmak istediğimiz budur. İlâhi aşk kelimelerle, cümlelerle anlatılmaz ve anl”Oku
  9. 9Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 9 · s.1273“Sen tasavvuf yolculuğu esnasında karşılaştığın görünüşteki bir zillet sebebiyle, ilahi aşktan kaçıcı ve yüz çeviricisin. Eğer sen gerçekten kalbinde ilahi aşk d”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.