İçeriğe atla

İnsân-ı Kâmil (Cilt 1) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Kitap Soruları3 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, Hakîkat'e ulaşma yolunda atılan adımları, gönül ve idrâk mertebelerini derinlemesine kavramayı hedefler. Bu dersler, kişinin kendi nefsini bilmesiyle başlar ve bu bilgiyle Rabb'ini tanımasına, O'nun isim ve sıfatlarını kendi varlığında idrâk etmesine uzanır. İrfâniyet, sadece teorik bilgi edinmekle değil, aynı zamanda bu bilgiyi şuurla yaşayarak ve hayatına tatbik ederek kemâle ermeyi gerektirir. Sâlik, Hak'ın iradesine müdahale etmeden, talep gelmeden dua etmeyen âriflerin hâlini örnek alarak, kendi benliğini ortadan kaldırıp ilâhî varlığına yer açar. Bu süreçte, Hak'ın isim ve sıfatlarının kendi gönlünde genişlemesine izin verir ve gazap gibi beşerî sıfatlardan arınarak muhabbet ehli olmayı şiar edinir. Zira, Hakk'a giden en kısa yol, kişinin kendi nefsinden geçmesidir.

Detaylı cevap

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, öncelikle "nefsini bilen Rabb'ini bilir" hadîs-i şerîfi ekseninde şekillenir. Bu, sadece bir sözü tekrar etmekle değil, idrâk ve şuurla yaşamakla mümkündür. Kişi, kendi nefsini tanıdığında, rubûbiyet hakikatlerini de idrâk etmiş olur. Bu idrâk, Hakk'ın fiil, esmâ ve sıfat mertebeleri itibarıyla varlığını ve âlemdeki işleyişini anlamayı kapsar.

İrfâniyet, sâlikin gönül gözünün açılmasıyla gerçekleşir. Bu, dış dünyayı fiziksel olarak görmekle değil, eşyanın hakikatini ve Hakk'ın tecellîlerini idrâk etmekle olur. Sâlik, bu süreçte kendi dışındaki şeylere değil, kendi varlığında oluşan hadiselere bakar. Zira Hakk'a giden en kısa yol, kişinin kendi nefsinden geçmesidir.

Makâm olarak sâlik, Hak'ın iradesine müdahale etmeme edebiyle hareket eder. Ârifler, talep gelmeden dua etmezler, zira talebin gelmesi, duanın kabul edileceği hükmünde bir uyarıdır. Bu, Hakk'ın işine karışmamak, O'nun tasarrufuna tasallut etmemek anlamına gelir. Sâlik, bu edebi benimseyerek, kendi benliğini ortadan kaldırıp yerine ilâhî varlığını getirmek suretiyle ilâhî anlamda genişliğe ulaşır.

Sâlikin günlük yaşamında dikkat etmesi gereken bir diğer irfânî ders, gazap gözüyle kimseye bakmamaktır. Düşman dahi olsa kimseye gazap etmemek, Hakk'ın ihsanına ve lütfuna ermek isteyen kişi için önemlidir. Zira kişinin dargınlığı Hakk'ın dargınlığı, muhabbeti Hakk'ın muhabbeti olur. Bu, tevhid ilminin bir gereği olarak, muhabbet oklarını alıp gazap oklarından kaçınmayı ifade eder.

Sonuç olarak, sâlikin irfânî dersleri, kendi gönül âlemini genişletmek, Hakk'ın isim ve sıfatlarını idrâk etmek, beşerî sıfatlardan arınarak ilâhî ahlâkla ahlâklanmak ve her şeyde Hakk'ın tecellîsini müşâhede etmektir. Bu, fıkhî ilimlerin aksine, kişinin nefsi varlığını mühürlemeden, ilâhî varlığını açığa çıkarmasını sağlar. Bu yolculukta, sâlikin gönlü ne kadar genişlerse, Cenab-ı Hakk'ın isim ve sıfatlarını o kadar çok sığdırır ve irfânî yönde idrâki o kadar artar.

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.103“de iyi olsun şu işimiz, bu işimiz." O da "Oğlum ya da kızım, sen duanı et biz amin diyelim" demiş. İşte onlar pek dua etmezler. Yalnız, duayı şöyle yaparlar; ta”Oku
  2. 2Kaynak · s.23“uçamaz oldu. … Yani onun sahasında yükselemez oldu, uçamaz oldu. Yani idrak ve fikir kuşları. İlmin sonradan olmuşu da, zuhurda oluşan ilim, ezeldeki de, sıfat-”Oku
  3. 3Kaynak · s.25“Demek ki, bizim nefsimiz Rabb'ımızın o mertebenin karşılığı, nefis, rububiyet hakikatinden halk edilmiştir. İşte kendi nefsimizi tanıdığımız zaman rububiyet hak”Oku
  4. 4Kaynak · s.67“başlıyor, yoğunlaşmaya başladığından çoğalıyor, çoğalmaya başladığından da hızlı geçilmesi gerekiyor. İşte bu bakımdan, bu irfan sohbetleri biraz çabuk geçer. Y”Oku
  5. 5Kaynak · s.57“kendi gönül kuşunu ve kendi gönlünde yaşadıklarını anlatıyor. Ne kadar da güzel anlatıyor. Kapamış olduğu gözünü açıncaya kadar… İşte kalp gözümüzü açıncaya kad”Oku
  6. 6Kaynak · s.217“gösterirsek, arkasından oraya yeni bir bina kurulacağından, ona cemâl ve ikram olmuş olur. Yalnız, Mevlâna öyle söylemiyor;" Eğer yapamayacaksan, eskisini yıkma”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.