İçeriğe atla

İnsân-ı Kâmil (Cilt 5) "İnsân-ı Kâmil" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap Soruları0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

Abdülkerim Cîlî'nin "İnsân-ı Kâmil" adlı eserinin merkez teması, kâmil insanın mertebelerinin sistematik bir tasnifini sunmaktır. Kitap, varlığın zuhur mertebelerini, ilâhî isim ve sıfatların tecellîlerini ve bu tecellîlerin insandaki karşılıklarını derinlemesine inceler. Eserin asıl dayanağı, Hakk'ın zâtî zuhur mahalli ve âlemin göz bebeği olan insanın kendi hakikatini idrak etmesi ve bu idrakle Hakk'a ulaşmasıdır. Cîlî, bu eseriyle, insanın kendi değerini ve varlığının kadrini bilmesini, nefs-i emmârenin kısa süreli dünya yaşantısını tercih etmek yerine ilâhî ve ebedî hayatı hedeflemesini sağlamayı amaçlar. Kitap, kişiye evvelâ kendini, sonra da Rabbini tanıtıcı bir tefekkür hayatı sunar.

Detaylı cevap

"İnsân-ı Kâmil"in merkezî teması, insanın Hakikat-i Muhammediyye'nin bir yansıması olarak kâinattaki yerini ve işlevini açıklamaktır. Kitap, Hz. Muhammed'in hem beşerî yönünü hem de Hak'ın ilk taayyünü, akl-ı evvel ve rûh-ı a'zam olarak kâinatın yaratılış sebebi olan Hakîkat-i Muhammediyye yönünü ele alır. Bu bağlamda, Kur'an'ın zât makamında tekliği farz olan Hakk'ın ta kendisi olduğu, tüm sıfatların onda eriyip kaybolduğu ve ahadiyetle isim alan bir tecellîgâh olduğu belirtilir. Bu tecellîgâhın Âdem'in "Mim"inde ve âlemin ahadiyetinde isim aldığı ifade edilir.

Eser, ilâhî hakikatlerin Peygamber Efendimiz (s.a.v.) aracılığıyla insanlara aktarılmasını ve irfan ehlinin bu hakikatleri günümüze kadar taşımasını vurgular. İnsan, "Hakk’ın zâtî zuhur mahalli ve âlemin göz bebeği" olarak tanımlanır ve bu hakikatini yerinde kullanamadığı için "yerlerde süründüğü" belirtilir. Bu durumdan kurtulup aslî asaletine ulaşması, ancak bu ve benzeri tevhid kitaplarında belirtilen kendi hakikatlerini anlamasıyla mümkün olacaktır.

Kitap, Kur'an, Fürkan, Tevrat, Zebur ve İncil gibi ilâhî kitapların mertebelerini ve bunların kâmil insanla olan ilişkisini de işler. Özellikle İncil'in İsa (a.s.)'ın kendisi, yani yaşayan İncil olduğu ve bu sebeple İsa (a.s.)'ın Kelimetullah ve Ruhullah olarak kabul edildiği belirtilir. Gerçek İncil'in Kur'an'da bulunduğu ve Kur'an'ın bütün kitapların gerçek hallerini ve tertemiz bilgilerini içerdiği vurgulanır. Bu durum, Muhammediliğin İseviliğe büyük bir lütfu olarak görülür.

Eser, ayrıca "Yüce Hakk’ın dünya semâsına nüzûlü" gibi tasavvufî kavramları da açıklar. "Allah-ü Teâlâ, her gecenin son üçte birinde; dünya semasına nüzul eyler ve sorar: 'Yok mu? yok mu?...'" hadisi şerifi, Hakk'ın varlık zerrelerinden her birindeki zuhuruna işaret olarak yorumlanır. Burada geçen "gece" halka ait karanlığı, "dünya seması" halk vücudunun dışını, "son üçte biri" ise halkın o anki durumunu ifade eder. Bu nüzul, Hakk'ın her an varlıkta tecellî ettiğini ve kulun taleplerine icabet ettiğini gösterir.

Sonuç olarak, "İnsân-ı Kâmil"in asıl dayanağı, insanın kendi içindeki ilâhî hakikati keşfetmesi, varlığın mertebelerini idrak etmesi ve bu idrakle Hakk'a vuslat yolunda ilerlemesidir. Kitap, bu süreci sistematik bir şekilde açıklayarak sâlike rehberlik etmeyi amaçlar.</blockquote>

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.1“İNSÂN-I KÂMİL Abdülkerim Cîlî Abdülkadir Akçiçek tercümesi Cilt (1/ Kitap/7) (34/41) BÖLÜMLERİ. NECDET ARDIÇ TERZİ BABA ŞERHİ İRFAN SOFRASI NECDET ARDIÇ TASAVVU”Oku
  2. 2Kaynak · s.3“aktarımı ve daha sonra da büyüklerimizin bu günlere kadar bizler dahil günümüz insanına kadar ulaşmasını sağlayan büyüklerimiz, İrfan ehline şukranlarımızı suna”Oku
  3. 3Kaynak · s.107“hayalinden ürettiği ilimler, bilgiler değil. Doğrudan doğruya kaynağından aldığımız ilimlerdir diyor. Delik kulaklara asılan boncuklar değil… Bu, bize zâhir ola”Oku
  4. 4Kaynak · s.109“Hakikatleri: (Fransızca) 7. İslâm, İmân, İhsân, İkân, (Cibril Hadîs’i): 8. Tuhfetu’l Uşşâkiyye, (Osmanlıca’dan çeviri): 9. Sûre-i Rahmân ve Rahmâniyyet: 10. Kel”Oku
  5. 5Kaynak · s.69“aynen bir kemal olduğunu kabul edip bilmemişlerdir… Nitekim bu manayı, yüce Hak kendi özünden haber verirken, kitabının çeşitli yerlerinde anlatmıştır… İşte… on”Oku
  6. 6Kaynak · s.103“RAKK-I MENŞUR… Olan ve: - Yaygın kitab… Manasına gelen cümle de, levh-ü mahfuz olur. Bunun benzeri de, insan ruhudur… Bütün kitaplar levh-i mahfuz, her sayfa bi”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.