İçeriğe atla

İshâkiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Hakkiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Fass İçeriği0 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

İshâkiyye Fassı'nın "Hikmet-i Hakkıyye" adıyla anılmasının hikmeti, Hz. İbrâhim'in oğlu Hz. İshâk hakkındaki rüyasının Hak Teâlâ tarafından bir koç kurban edilmesiyle te'vil edilerek gerçekleşmesidir. Bu durum, Hak'ın hükmünün ve hikmetinin tecellisini açıkça göstermiş, böylece İshâk kelimesi "hikmet-i hakkıyye"ye tahsis edilmiştir¹·². İbn Arabî'nin Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde her peygamberin temsil ettiği bir hikmet bulunmakta olup (Fusûsu'l-Hikem, K1-26), İshâk (a.s.)'ın hikmeti de Hak'ın muradının ve takdirinin zuhuruyla ilişkilendirilmiştir.

Detaylı cevap

Fusûsu'l-Hikem, Muhyiddîn İbn Arabî'nin tasavvuf metafiziğinin ana metni olup, 27 Fass'tan oluşur ve her Fass bir peygambere ait bir hikmeti taşır (Fusûsu'l-Hikem, K1-26). Bu Fass'lardan biri olan İshâkiyye Fassı, "Hikmet-i Hakkıyye" olarak adlandırılmıştır (Fusûsu'l-Hikem, K1-26). Bu adlandırmanın temelinde, Hz. İbrâhim'in rüyasında oğlu Hz. İshâk'ı kurban ettiğini görmesi yatar. Bu rüya, Hak Teâlâ tarafından misâl âleminde görülen hâlin, bir erkek çocuğu olan Hz. İshâk'ın sûretinin, ona münâsebeti bulunan "koç" sûretiyle te'vil edilmesiyle hak kılınmıştır². Yani, Hz. İbrâhim'in rüyası, Hak'ın iradesiyle Hz. İshâk'ın yerine bir koçun kurban edilmesiyle gerçekleşmiş, bu da Hak'ın hükmünün ve hikmetinin tecellisini gözler önüne sermiştir¹. Bu olay, Hak'ın eşyayı yerli yerine koyma sıfatı olan "el-Hakîm" isminin bir tezahürü olarak kabul edilir (Hikmet, K1-197). Dolayısıyla, babasının rüyasının Hz. İshâk hakkında bu şekilde tahakkuk etmesi, İshâk kelimesinin "hikmet-i hakkıyye"ye tahsis edilmesine sebep olmuştur¹. Bu durum, İbrâhîm kelimesindeki "hikmet-i müheyyemiyye" (şiddetli aşk) ile İshâk kelimesindeki "hikmet-i hakkıyye"nin, Allah'ın nimetini o mertebe itibarıyla tamamladığını ve bu tecellilerin ehillerine inerek devam ettiğini gösterir³·⁴·⁵·⁶.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kelime-i İshâkiyye · s.5“Pederinin rü’yâsı İshâk (a.s.) hakkında bu sûretle tahakkuk ettiği için Kelime-i İshâkıyye “hikmet-i hakkıyye”ye tahsîs şeklinde te'vil ile hak kıldı. Babasının”Oku
  2. 2Bürûc Sûresi · s.118“‟ı rü'yâsında kesti. Ve onu "mücerred yânî katıksız keşf" türünden sayarak his âleminde de, aynıyla cenâb-ı İshâk'ı kesmeye teşebbüs buyurdu. Fakat Hak Teâlâ Ha”Oku
  3. 3Yûsuf Sûresi · s.21“İbrâhîm, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i mühey-yemiyye-şiddetli aşk-ı ve Îshak, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i hakkıyye yi, vermek sûretiyle nimetini o”Oku
  4. 4Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Terzi Baba'ya Dair Zuhûrât (3) · s.21“İbrâhîm, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i mühey-yemiyye-şiddetli aşk-ı ve Îshak, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i hakkıyye yi, vermek sûretiyle nimetini o”Oku
  5. 5Esintiler (4) · s.20“İbrâhîm, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i mühey-yemiyye-şiddetli aşk-ı ve Îshak, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i hakkıyye yi, vermek sûretiyle nimetini o”Oku
  6. 6Rüyâ ve Mânâ Âlemi — Tuzak, Mekr, Hileli Zuhûrât (6) · s.22“İbrâhîm, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i mühey-yemiyye-şiddetli aşk-ı ve Îshak, kelimesinin içinde mevcud, hikmet-i hakkıyye yi, vermek sûretiyle nimetini o”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.