İsrâ 1 ayeti Muhammediyye Fassı'nda nasıl okunur?

İsrâ Sûresi'nin ilk âyeti, tasavvufî irfanda Hz. Muhammed'in (s.a.v.) mânevî yolculuğunun ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin tecellîsinin anahtarı olarak görülür. Bu âyette geçen "kulunu yürüten" ifadesi, Hz. Peygamber'in hem beşerî yönüyle (abd) hem de ilâhî hakikatleri idrak eden yönüyle (Hakîkat-i Muhammediyye) yaptığı seyr-ü sülûku işaret eder. Bu seyr, sadece fiziksel bir yolculuk değil, aynı zamanda mertebeler arası bir yükseliştir.

Muhammediyye Fassı'nda bu âyet, Hakîkat-i Muhammediyye'nin² tenzih makamında olduğunu ve tevhidin en üst zuhuru olan Mertebe-i Muhammediyye'yi³ temsil ettiğini gösterir⁴. Hz. Muhammed'in (s.a.v.) temsil ettiği kemâlât mertebesi, bu âyetle anlatılan ilâhî âyetlerin müşâhedesiyle zirveye ulaşır. "Âyetlerimizden bir kısmını gösterelim diye yaptık bunu" ifadesi, Hz. Peygamber'in ilâhî hakikatlere vâkıf kılınmasını ve bu hakikatlerin onun kalbinde tecellî etmesini vurgular.

Bu okuma, Hakîkat-i Muhammediyye'nin zât mertebesinden sıfât mertebesine, oradan da sûret-i Muhammediyye'ye intikal eden bir anlatım olduğunu gösterir⁵. Yani, ilâhî hakikatler önce Hakîkat-i Muhammediyye'de zuhur eder, sonra Hz. Peygamber'in şahsında ve onun aracılığıyla tüm âlemlere yayılır. Bu durum, Makam-ı Muhammediyye'nin "oku" emriyle (İkra) faaliyete geçerek Kelime-i Tevhid'i hem lafzen hem de şuhûden okumasıyla asâletin gerçekleştiği ve vekillere yer kalmadığı bir mertebedir¹. Sâlikin bu mertebeyi tasdik ve kabul etmesiyle Hakk'ın huzuruna, yani "Allah" lafzı ve mânâsına ulaşması mümkün olur¹. Bu bağlamda, İsrâ 1 âyeti, Hz. Peygamber'in mânevî mirasının ve Hakîkat-i Muhammediyye'nin tüm insanlık için bir rehber ve ilâhî hakikatlere ulaşma yolu olduğunu ortaya koyar.