İsrâ 70 ayeti sâlik için ne anlama gelir?

İsrâ 70 ayeti, sâlikin seyr-ü sülûkunda kendi varoluşunun derin anlamını kavraması için bir rehber niteliğindedir. Ayette geçen "Âdemoğullarını mükerrem kıldık" ifadesi, insanın halktan gelen bir şerefe sahip olduğunu gösterir. Bu şeref, sâlikin kendi iç âleminde taşıdığı ilâhî emanetin ve hilâfetin bir tecellîsidir². Sâlik, bu mükerremliği sadece dışsal bir üstünlük olarak değil, aynı zamanda Hakk'a karşı bir sorumluluk olarak anlamalıdır. "Onları karada ve denizde taşıdık" ifadesi, Hakk'ın insana bahşettiği yaşam imkanlarını ve desteklerini simgeler. Bu, sâlikin yolculuğunda karşılaştığı her türlü kolaylığın ve rızkın ilâhî bir lütuf olduğunu idrak etmesini gerektirir. "Onlara temiz ve güzel rızıklardan verdik" kısmı ise, sâlikin sadece maddî değil, mânevî rızıklarla da beslendiğini, ilâhî hakikatlerin ve ilhamların kendisine sunulduğunu gösterir. Nefs-i Mülhime mertebesinde sâlik, ilhamın ilk kez açılmaya başladığı bir aşamaya gelir ve kendi dar aklının ötesinde bir kaynaktan beslenmeye başlar (Nefs-i Mülhime). Bu rızıkları küçümsemek veya nankörlük etmek, sâlikin kendi istidadına lâyık olan ilâhî paydan mahrum kalmasına yol açar¹. Ayetin son kısmı olan "ve onları halk ettiklerimizin çoğundan üstün kıldık", insanın diğer varlıklara nazaran sahip olduğu potansiyeli ve makamı vurgular. Bu üstünlük, sâlikin kendi nefsiyle mücâhede ederek (Mücâhede) ve Hakk'ın hükmünü kalbinde galip kılarak² gerçek hilâfeti ortaya çıkarmasıyla kemâle erer. Sâlik, bu ayetin hikmetini anlayarak, her zerrenin Hakk'ın emrini ulaştıran bir Cebrail mesabesinde olduğunu idrak etme kabiliyeti kazanır³.