İçeriğe atla

İsrâ 85 ayetini Îseviyye Fassı bağlamında nasıl anlamalıyız?

Kavram-Fass Eşleşmesi1 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

İsrâ Sûresi 85. ayetinde geçen "Ruh" kavramı, tasavvufta özellikle Îseviyye Fassı bağlamında, ilâhî nefh ile insana üflenen ve Hz. İsa'nın hakikatiyle ilişkilendirilen bir mana taşır. Bu ayet, "Sana ruhtan soruyorlar. De ki: Ruh Rabbimin emrindendir ve size ilimden pek az şey verilmiştir" şeklinde olup, ruhun mahiyetinin ilâhî bir sır olduğuna işaret eder. Îseviyye Fassı'nda bu ruh, "nefh-i ilâhî" olarak kabul edilir ve insanın Hak ile olan özel ilişkisini, yani esmâ-i ilâhiyye'nin câmî mahalliyetini ifade eden "emânet" ile de bağlantılıdır¹·². Bu bağlamda, ruhun ilâhî bir üfleme ile Meryem'e İseviyye suretini hamile bıraktığı ve bu durumun irfanî bir idrak işi olduğu belirtilir³.

Detaylı cevap

İsrâ Sûresi 85. ayetindeki "Ruh" kavramı, tasavvufî irfanda, özellikle Îseviyye Fassı'nda derin bir anlam kazanır. Bu ayet, ruhun mahiyetinin beşerî idrakin ötesinde, doğrudan ilâhî bir emirle var olduğunu vurgular. Îseviyye Fassı, Hz. İsa'nın hakikatini ve İseviyyet mertebesini tevhid-i sıfat bağlamında ele alır⁴·⁵. Bu fassın temelinde, Hicr Sûresi 15/29'daki "Ben insana kendi ruhumdan nefh ettim" ayeti yatar. Bu ilâhî nefh, ruh-i insânî mertebesinde kendini feda etme ve bu üflemeden Meryem'in İseviyye suretine hamile kalması şeklinde açıklanır¹. Bu durum, bâtınî İseviyyetten zahirî İseviyyete geçişin başlangıcı olarak görülür ve irfanî bir anlayış gerektirir³. Îseviyye Fassı'nda ele alınan bu ruh, aynı zamanda insanın "esmâ-i ilâhiyye'nin câmî mahalliyeti" olarak tanımlanan "emânet"i yüklenmesiyle de ilişkilidir²·⁶. Bu emânet, insanın Hak ile özel ilişkisinin taşıyıcısıdır ve ilâhî isimlerin insanda tecelli etmesiyle açıklanır. Dolayısıyla, İsrâ 85'teki ruh, sadece bir can değil, aynı zamanda ilâhî bir sırrı, Hak'tan gelen bir nefesi ve insanın kâinattaki halîfetullâh emânetini taşıyan bir hakikati ifade eder. Bu irfanî idrak, kalbin uyanışı ve sezgiyle varlıkların ilâhî hikmetle işleyişini kavramayı gerektirir⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 10 · s.1133“Ya'ni, rüh-i hayvâni dahi ( فَإِذَا سَوَّيْتُهُۥ وَنَفَخْتُ فِيهِ مِن رُّوحِى فَقَعُوا۟ لَهُۥ سَـٰجِدِينَ Hicr, 15/29) ya'ni “Ben insana kendi rühumdan nefh ett”Oku
  2. 2TB. Kelime-i Îseviyye · s.291“Ve bu âyet-i kerîmenin ma'nâ-yı münîfi hakkındaki îzâhât Fass-i Şîsî'de murûr etmiş ve o sırada "ilm-i zâtı" ile "ilm-i esmâî ve sıfâtî" arasındaki fark gösteri”Oku
  3. 3Terzi Baba Necdet Ardıç — Biyografi · s.197“------------------- Bâtını Îseviyyetten zâhiri Îseviyyete geçiş başlangıcını bu âyet-i kerîme ile görmekteyiz. ( 19 ) Rasûlün rasûlü olan insân-ı Kâmilin, sâlik”Oku
  4. 4DVT-C001 (Ses Kaydı) · s.101“İsa-Ruhullah 2013 yılında Tekirdağ’da basılan ve sekiz bölümden oluşan kitapta merkeze alınan İseviyyet mertebesi ve İsa’nın (a.s.) hakîkati konuları tevhid-i s”Oku
  5. 5Aşk ve İrfân Yolunda · s.101“İsa-Ruhullah 2013 yılında Tekirdağ’da basılan ve sekiz bölümden oluşan kitapta merkeze alınan İseviyyet mertebesi ve İsa’nın (a.s.) hakîkati konuları tevhid-i s”Oku
  6. 6Emânet Âyeti, K1-405
  7. 7Ra'd Sûresi · s.81“İrfanî açıdan bu ayet, kalbin uyanışı ve sezgiyle idrak bağlamında yorumlanabilir. Varlıkların birbirine bağımlılığı, döngüsel işleyişi ve düzenli akışı, yalnız”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.