İsrâ 85 ayetinin irfânî yorumu nedir?

İrfânî yorum, Kur'ân ayetlerinin zahirî anlamlarının ötesinde, kalbin saflaşmasıyla idrak edilen bâtınî hakikatlere odaklanır¹. İsrâ Sûresi 85. ayetindeki ruh kavramı da bu perspektiften ele alınır. İrfan ehli için ruh, sadece bir can değil, aynı zamanda ilâhî bir sır ve Hak'tan gelen bir emirdir. Bu, ruhun mahiyetinin tam olarak kavranmasının zorluğunu ve onun ilâhî kökenini işaret eder. Tıpkı Samediyyet kavramında olduğu gibi, Hak'ın kimseye muhtaç olmaması ve her şeyin O'na muhtaç olması gibi, ruh da ilâhî bir lütuf olarak insan varlığının merkezinde yer alır.

İrfânî tefsirde, ayetler hem dış dünyada hem de iç âlemde yankılanan tecelliler olarak görülür¹. Ruhun ilâhî bir emir olması, sâlikin kendi kalbini Hak'ın gözetimi altında tutması, her anını Hak'la ilişkilendirme idrakini ifade eden murâkabe ile de ilişkilendirilebilir. Bu bağlamda, ruhun sırrını anlamaya çalışmak, kişinin kendi iç âleminde Hakikat'i araması ve nefs terbiyesiyle kalbini arındırması anlamına gelir¹. Kâmil insanlar, kendilerini "Allah içiniz" (innâ lillâhi) olarak ifade ederler ve bu, ruhun ilâhî aidiyetini ve Hak'la olan derin bağını gösterir². İrfan ehli, her şeyi Hakk bildiği, duyduğu ve gördüğü hâlde, ilâhî adalete havale ederek işlerini yürütürler³. Bu durum, ruhun ilâhî sırrına teslimiyetin ve Hak'la olan kâmil ilişkinin bir tezahürüdür.