İzmir İrfan Sohbetleri CD 2 (2000) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin irfan yolculuğundaki günlük dersleri, "İrfan Mektebi, Hakk Yolu'nun Seyr Defteri" adlı eserde belirtildiği üzere, iki ana kısımda ele alınır: "ettur'u seb'a" (yedi nefs mertebesi) ve "Hazarât-ı Hamse" (beş hazret mertebesi). Bu dersler, kişinin kendini tanıma ve Hakk'a ulaşma gayesiyle yaptığı çalışmalardır.

Nefs Mertebeleri ve Arınma:

Birinci kısım olan "ettur'u seb'a", yedi nefs mertebesini içerir: Nefs-i Emmâre, Levvâme, Mülhime, Mutmeinne, Râdiye, Merdiyye ve Sâfiye. Bu mertebeler, her insanın varlığında mevcut olan hasletler ve ahlaklardır. Sâlikin görevi, bu nefs mertebelerini bilerek veya bilmeyerek kendisini etkileyen bu hallerden arınmaktır. Özellikle Nefs-i Emmâre, yani "çok emredici nefs", kişinin aklına rağmen onu yanlış işlere iten içsel güçtür. Bu nefsle mücadelede "Lâ ilâhe illâllah" Kelime-i Tevhid'i zikri esastır. Kelime-i Tevhid'in "Lâ ilâhe" kısmı, Hakk'ın dışındaki tüm muhabbetleri, gönüldeki ilahları nehyederken, "İllâllah" kısmı Hakk'ın ispatıdır. Bu zikir, Nefs-i Emmâre'nin başlarını kesen bir kılıç gibidir. Günlük dersler, bu nefs mertebelerinin arınması için yapılan zikirler ve gönlün dünya muhabbetinden temizlenerek Hakk muhabbetiyle doldurulması çalışmalarını içerir. Kitapta belirtildiği üzere, "bir kabın içi dolu ise oraya bir şey konmaz", bu nedenle gönlün dünya pasından ve kirinden arındırılması gereklidir.

Hazarât-ı Hamse ve İdrak:

İkinci kısım olan "Hazarât-ı Hamse", Ef'âl âlemi, Esmâ âlemi, Sıfat âlemi, Zât âlemi ve İnsân-ı Kâmil mertebelerinden oluşur. Bu mertebeler, kişinin dış âlemleri tanıma ve idrak etme çalışmalarını kapsar. Sâlik, enfüsî (içe dönük) çalışmalarla kendini tanımaya başlarken, âfâkî (dışa dönük) çalışmalarla da bu âlemleri tanır. Bu mertebelerin aşılması, çalışarak, yaşanarak ve Hakk'ın lütfuyla kemale erilir. İnsân-ı Kâmil mertebesi, tüm bu mertebeleri ihata eden en yüksek mertebedir.

Dervişlik ve Asalet:

Dervişlik, "bir lokma bir hırka" ile yetinmek değil, en yüce ahlaka ve iradeye sahip olmak demektir. Derviş, Allah'ın talebesi olup, Hakk yolunda baş koymuş, irade sahibi kimsedir. Bu yolculukta irfaniyet ve bilinç gereklidir. Bakara Suresi'ndeki inek kıssası örneğinde olduğu gibi, zahirde basit görünen olayların ardında derin irfanî hakikatler yatar. Sâlik, bu hakikatleri araştırarak ve yerli yerinde kullanarak ilerleme kaydeder. Günlük dersler, bu irfanî bilinçle yapılan amelleri, zikirleri ve tefekkürleri kapsar.