Karagün Dostuyum (Cilt 2) Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, onun mânevî yolculuğunda her anını Hakk ile irtibatlı kılmayı hedefler. Bu derslerin başında niyetin ve kalbin temizliği gelir. Kitapta belirtildiği üzere, "huzuru kalb ile olmayan namaz, namaz değildir" (Kaynak 1). Bu, ibadetlerin sadece bedenî hareketlerden ibaret olmadığını, kalbin Hakk'a yönelmesi gerektiğini vurgular. Gönlün kilise değil, Kâbe olması gerektiği ifadesi, kalbin Hakk'ın tecellî mahalli olması lüzumuna işaret eder. Bir şey istemek için yapılan ibadetin makbul olmadığı belirtilerek, ibadetin sadece Hakk rızâsı için yapılması gerektiği vurgulanır (Kaynak 1).

Tevhid idrâki, sâlik için temel bir derstir. Ahmed Yesevî Hazretleri'nin şeker örneğiyle açıkladığı gibi, "her şeyin aslına bak, istihalelere, şekillere bakıp aldanma. Tevhid budur" (Kaynak 1). Bu, eşyânın çokluğunda birliği görmek ve her şeyin Hak'tan geldiğini idrâk etmek demektir. Muhyiddin İbn Arabî'nin "Fâni olan, insanın vücûdu değil cehlidir. Vücûd aynı vücûddur" sözü de bu tevhid anlayışını pekiştirir; zira fânî olanın sûretler, yani cehâlet olduğu, Hakîkî Vücud'un ise bâkî olduğu anlatılır (Kaynak 1).

Hakk'ın tecellîlerine mazhar olma ve mürşid-i kâmilin rehberliği de önemli derslerdendir. Evliyâ ve enbiyânın Hakk'ın tecellîlerine mazhar olduğu ve kendi varlıklarını O'nun zâtında yetiştirdikleri belirtilir. Onlar, Hakk'ın âletidirler ve yaptıkları işler kendilerinden değil, Sâhip'tendir (Kaynak 1, 2). Bu durum, mucize ve kerâmetlerin mânâsını açıklar. Mürşid-i kâmiller, "Hakkın Cemâline mukabil düşmüş temiz bir ayna gibidir" (Kaynak 2). Onlar halkın istidat sahiplerini uyandırır ve gönüllerinin çeşmesinden akan mârifet şarabıyla açları doyururlar. Onların istemesi, Hakk'ın "kün" emri gibidir (Kaynak 2).

Aşk ve muhabbet, sâlikin yolculuğunun merkezindedir. "Terki dünya ve ukba sünnet, muhabbeti mevlâ farzdır" (Kaynak 1, 2) ifadesi, dünya ve âhiret kaygılarından arınarak sadece Hakk muhabbetine yönelmenin farz olduğunu gösterir. Âşık, mâşûkun gayrisiyle teselli bulmaz; Hakk'tan başkasını gönlüne almaz (Kaynak 4). Bu hâl, "günde beş vakit Hakkın huzurunda durmayı âdet edenlere 'zahit', bunu az gören iştiyak sahiplerine 'âşık', dâima Hakkın huzurunda olduğunu idrak edenlere 'Vasılı Hakk, Mâşûk, Ârifi Billah' derler" (Kaynak 5) şeklinde açıklanır. Vasıl-ı Hakk olanlar, "makamları kaplayan makamsızlık, mekânları çevreleyen mekânsızlık mertebesidir" (Kaynak 2). Bu mertebede ezel ve ebed birleşir, doğmak ve ölmek yoktur.

Nefsi bilmek ve arınmak, sâlikin üzerinde durması gereken bir diğer husustur. "Nefsini bilen Rabbini bilir" (Kaynak 3) hadîsi, içsel yolculuğun önemini vurgular. İnsan, ihtiras ve ibtilâ elbiselerinden soyunarak ruh olarak kalmalı, mânevî âlemde hakikat güneşine varmalıdır (Kaynak 3). Bu arınma süreci, "dünyâ âleminde kirlendiğiniz gibi yine orada temizlenin, öyle gelin. Bu temizlik için günde bir saat bana yeter, yirmi üç saat sizin olsun" (Kaynak 6) ilâhî hitabıyla özetlenir.

Son olarak, sâlikin herkese karşı güzel ahlâk sahibi olması beklenir. "Herkese sıtkü sadakat göster. Halka insaf, büyüklere hizmet ve hürmet, küçüklere şefkat, düşmanlara hilmiyyet, dostlara vefa, nefsine inzibat, dervişlere cömertlik, âlimlere tevâzû, câhillere sükût göster" (Kaynak 5) tavsiyesi, sâlikin sosyal hayattaki duruşunu belirler. Bu dersler, sâlikin sadece bireysel mânevî gelişimini değil, aynı zamanda toplumla olan ilişkilerini de Hakk rızâsına uygun hâle getirmesini sağlar.