İçeriğe atla

Kehf 60-82 ayeti hangi Fass ile bağlanır ve neden?

Ayet-TasavvufOrta düzey0 görüntülenme7 kaynak
Kısa cevap

Kehf Sûresi'nin 60-82. ayetleri, Hz. Musa ile Hızır kıssasını anlattığı için Fusûsu'l-Hikem'deki Mûseviyye Fassı ile doğrudan ilişkilidir. Bu ayetlerde Hızır'ın yaptığı ve Hz. Musa'nın itiraz ettiği fiiller (çocuğu öldürmesi, gemiyi delmesi, duvarı onarması) ve Hızır'ın bu fiilleri "kendi emrimden yapmadım" (Kehf, 18/82) diyerek ilahî bir emre dayandırması, tasavvuftaki mu'cize kavramının irfânî mertebesini ve peygamber mahallinin ilahî tasarrufa mazhariyetini açıklar. Mûseviyye Fassı, peygamberlerin mu'cizelerini dış dünyaya yönelik bir ispat aracı olarak değil, Hak'ın peygamber mahallinde doğrudan tasarrufunun bir tezahürü olarak ele alır.

Detaylı cevap

Kehf Sûresi'nin 60. ayetinden itibaren başlayan ve 82. ayetine kadar devam eden Hz. Musa ile Hızır kıssası, tasavvufî açıdan derin anlamlar taşır¹·²·³. Bu kıssada Hızır'ın gerçekleştirdiği ve Hz. Musa'nın zahiren hikmetini anlayamadığı fiiller (çocuğu öldürmesi, gemiyi delmesi, duvarı onarması)⁴, Hızır'ın "Ben bunları kendi emrimden yapmadım!" (Kehf, 18/82) ifadesiyle ilahî bir emre dayandırılır⁵·⁶. Bu durum, Fusûsu'l-Hikem'deki Mûseviyye Fassı'nın temel konularından biri olan mu'cize kavramıyla örtüşür. Tasavvufta mu'cize, peygamberlerin nübüvvet iddialarını ispatlayan olağanüstü hâller olmanın ötesinde, peygamberin mahalliyet-i ulûhiyyesinin zorunlu bir tezahürü olarak görülür. Hızır'ın fiilleri de bu bağlamda, Hak'ın peygamber mahallinde doğrudan tasarrufunun bir adı olarak kabul edilir. Mûseviyye Fassı, bu ilahî tasarrufun tahkik edildiği yerdir. Hızır'ın "Ben o fiili kendi emrimden işlemedim" (Kehf, 18/82) sözü, fiillerin aslında ilahî bir iradeyle gerçekleştiğini ve peygamberin bu fiillerde bir araç olduğunu vurgular⁷. Bu, aynı zamanda "Attığınız vakit siz atmadınız, velâkin Allah attı" (Enfâl, 8/17) ayet-i kerimesinde ifade edilen fenâ hâli içinde Hakk'ın fiilinin peygamberin fiili gibi tecelli etmesi anlayışıyla da ilişkilidir⁷.

Kaynaklar

Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Genç ve Elmas Dosyası · s.152“Kûr’ân-ı Kerîm, Kehf Sûresi (18) Âyet (60) ta şöyle geçmektedir.”Oku
  2. 2A'yân-ı Sâbite · s.526“Kûr’ân-ı Kerîm, Kehf Sûresi (18) Âyet (60) ta şöyle geçmektedir.”Oku
  3. 3Terzi, Elif, Terâzî, Teradî — İrfan Mektebi, Kırk Seyir · s.91“Şimdi Hızır ne demek onu anlayabilmek için İz-Efendi Babamın Kehf sûresi (65) âyet yorumuna bakalım. Daha fazla bilgi isteyenler (31) Kûr’ân-ı Kerimde yolculuk ”Oku
  4. 4Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 4 · s.1204“Bilindiği üzere, Kehf Suresi'nde kıssası beyan buyurulduğu gibi, Musa (a.s.) ilahi emirle Hızır'a kavuştu. Ve Hızır (a.s.) bir çocuğu öldürdü ve yıkılmaya yüz t”Oku
  5. 5Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 · s.1768“Musa'ya (وَأَمَّا ٱلْجِدَارُ فَكَانَ لِغُلَـٰمَيْنِ يَتِيمَيْنِ فِى ٱلْمَدِينَةِ وَكَانَ تَحْتَهُۥ كَنزٌ لَّهُمَا وَكَانَ أَبُوهُمَا صَـٰلِحًا فَأَرَادَ رَبُّكَ”Oku
  6. 6Kelime-i Mûseviyye · s.387“أمْــرِي(Kehf, 18/82) ya’ni “Ben bunu kendi emrim ile yapmadım” dedi. &10024; "Ben bunu kendi emrim ile yapmadım" (Kehf, 18/82) dedi. &10024; "Ben bunu kendi em”Oku
  7. 7Mesnevî-i Şerîf Şerhi - Cilt 11 · s.1766“Çünkü o fena hâli içinde (Enfâl, 8/17) "Attığınız vakit siz atmadınız, velâkin Allah attı" ayet-i kerimesi gereğince, fiil, Hz. Peygamber'in fiili gibi, Hakk'ın”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.