Kehf 60-82 ayeti tasavvufta nasıl okunur?

Kehf Sûresi'nin 60-82. âyetleri, Hz. Mûsâ'nın ilim yolculuğunu ve Hızır ile olan karşılaşmasını anlatır³·⁴·². Tasavvufta bu kıssa, sâlikin seyr-i sülûk esnasında katettiği manevi mertebeleri ve Hakk'a vuslat arayışını sembolize eder. Hz. Mûsâ, şeriat ilminin temsilcisi olarak zahirî hükümlere göre hareket ederken, Hızır bâtınî ilmin ve ilâhî hikmetin temsilcisidir. Sâlik, bu kıssa aracılığıyla, dışarıdan bakıldığında yanlış veya anlamsız görünen olayların ardında derin ilâhî sırların ve hikmetlerin bulunduğunu idrak etmeye çalışır. Hızır'ın gemiyi delmesi, çocuğu öldürmesi ve yıkılmak üzere olan duvarı onarması gibi eylemler, zahirde olumsuz gibi görünse de, bâtında büyük hayırlar barındırır. Bu durum, sâlikin kabz hâlinde yaşadığı sıkıntıların aslında birer olgunlaşma vesilesi olduğunu anlamasına benzer. Sâlik, bu kıssadan yola çıkarak, Hak'tan gelen her hâle hamd etmeyi, yani her durumda ilâhî takdire rıza göstermeyi öğrenir. Hızır'ın "Ben bunu kendi emrim ile yapmadım" (Kehf, 18/82) sözü, tasavvufta fenâ-yı hamd makamına işaret eder; yani sâlikin kendi fiillerinin dahi Hakk'ın iradesiyle gerçekleştiğini idrak etmesi, Hakk'ın halktaki tecellilerini görmesidir¹·⁵. Bu kıssa aynı zamanda, sâlikin keşf yoluyla elde ettiği gaybî bilgilere karşı dikkatli olması gerektiğini, her bilginin bir hikmeti olduğunu ve bu hikmetin ancak kâmil bir mürşidin rehberliğinde anlaşılabileceğini gösterir. Hz. Mûsâ'nın Hızır'a tabi olması, müridin mürşide teslimiyetinin ve onun rehberliğinde manevi yolculuğunu tamamlamasının önemini vurgular.