Kehf-Mağara Sûresi Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlikin günlük hayatındaki irfânî dersler, Kur'ân-ı Kerîm'in "nüzûlünün bitmediği" hakikatiyle başlar. Kaynak 1'e göre, "biz Kur’an-ı Kerîm’in nerede, hangi hal ile okuyorsak o okuduklarımız bize inzal oluyor." Bu, sâlikin her an Kur'ân ile canlı bir ilişki kurması gerektiğini gösterir. Okunan her âyet, kişinin bulunduğu şeriat, tarikat, hakikat veya mârifet mertebesine göre farklı bir anlayışla nâzil olur. Bu durum, sâlike Kur'ân'a geniş bir ihata ile bakmayı ve her mertebeden azami faydayı sağlamayı öğretir. Böylece sâlik, "ötelerde olan bir Allah’a değil, hayatın içinde bizlerle birlikte yaşayan bir Allah’ın varlığıyla hayatımızı sürdürmüş" olur.

Abdiyetin idrâki, irfânî derslerin merkezindedir. Kaynak 1, "herbirerimizin bir kulluk tarafımız abdiyyetimiz var ve Ulûhiyyet hakikatlerini ancak bu abdiyyetimizi idrak edebiliyor" der. Sâlik, nefsini terbiye ederek nefs-i safiyeye ulaştığında, abdiyetini daha derinlemesine idrâk eder. Kitaptan nasip alma derecesi, abdiyetin ne kadar geliştirildiğiyle doğru orantılıdır: "Biz ne kadar alabiliyorsak bize o kadar indiriliyor." Bu, sâlikin sürekli bir gelişim ve tekâmül içinde olması gerektiğini vurgular. "Gönül kitabını oku" ifadesi, kendi iç dünyasındaki âyetleri okuma ve yaşantıya geçirme eylemini işaret eder. Amellerle faaliyete konulan âyetler, sâlikin "özel birey kitabı"nı oluşturur.

Ledün ilmi, sâlikin ulaşmayı hedeflediği irfânî bir makâmdır. Kaynak 4'e göre, "kişinin Rabbiyle arasında olan münasebetlerini düzelterek bire bir Rabbinden ilham alarak faaliyete geçmesi Ledün ilmidir." Bu ilim, zahirî ilimlerden farklı olarak, Allah'ın indindeki tevhid ilmidir (Kaynak 6). Sâlik, bu ilme erişmek için faaliyet ve kabiliyetini geliştirmelidir. Hızır (a.s.) ve Musa (a.s.) kıssası, Ledün ilminin sâlikteki işleyişini sembolize eder. Musa (a.s.) zahirî şeriat halini, Hızır (a.s.) ise bâtınî hakikati temsil eder. Sâlik, kendi nefs-i emmâresini (çocuğu) öldürerek, yani istek ve arzularını faaliyet dışı bırakarak "veled-i kalbini" (daha hayırlı ve merhametli çocuğu) doğurur (Kaynak 4). Bu, sâlikin nefsi terbiye etme ve Hak'tan gelen ilhamla yaşama sürecidir. Seyr-i sülûk, bu faaliyet ve kabiliyetin devr-i daimle yükseldiği bir yoldur; sadece sayısal faaliyet değil, şuur, anlayış ve idrâkle kabiliyete dönüşen bir faaliyet gereklidir (Kaynak 6). Bu yolda ilerleyen sâlik, "Allah'ın Zâtına yaklaşma" gayesini taşır ve bu, şeriat mertebesindeki farzları yerine getirerek başlar.