Kelime-i Muhammediyye "Kelime-i Muhammediyye" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kelime-i Muhammediyye'de mündemiç olan "hikmet-i ferdiyye", Hakîkat-i Muhammediyye'nin tecellî mertebelerinin en evveli ve en küllîsi olmasıyla ilişkilidir. Zât-ı sırf, lâ-taayyün mertebesinden mertebe-i ilme tenezzül ettiğinde, ilk müteayyin olan ve bütün esmâ ve sıfâtı kendinde toplayan Hakîkat-i Muhammediyye'dir. Bu mertebeye "mertebe-i vâhidiyyet" veya "hakîkat-i muhammediyye" denir. Ahadiyyet mertebesiyle arasındaki fark, taayyünsüzlük ile taayyünden ibarettir. Bu hakîkat, cemî' taayyünâtın mebdei ve menşeidir ve vücûdda ona müsâvî bir taayyün bulunmadığı için "ferdiyyet" vasfını taşır.

Hz. Peygamber (s.a.v.)'in "Allah'ın ilk yarattığı benim rûhumdur" veya "benim nûrumdur" buyurması, bu hakîkatin bütün mevcûdâtın evveli ve aslı olduğunu gösterir. O, "ceyb-i gayb"dan zuhûr eden ilk nûr-i cân olup, arş, kürsî, levh ve kalem gibi bütün âlem ve Âdem ile zürriyetinin mebdeidir. Bu sebeple, Hakîkat-i Muhammediyye, "vücûd-ı mutlak-ı Hakk'ın öyle bir mertebe-i külliyye ve ferdiyyesidir ki, cemî' taayyünâtı müştemil ve muhîttir."

Hikmet-i ferdiyye, aynı zamanda tekvînî ve mantıkî delillerde görülen "üçlü" (teslîs) yapı ile de ilişkilendirilir. Bir şeyin tekevvünü için Hakk'ın "zât", "irâde" ve "Kün!" kavli ile şeyin "şey'iyyet-i külliyye"si, "Kün!" kavlini istimâ'ı ve "emre imtisâl"i gereklidir. Bu üçlü yapı, ferd adedlerin evveli olan "üç" ile sembolize edilir. Hz. Peygamber (s.a.v.)'in "Sizin dünyânızdan bana üç şey sevdirildi" hadîsi de bu ferdiyyet-i selâsiyyeye işâret eder. Onun hakîkati, Hakk'a olan delîlin evveli ve kendisi de kendi nefsine delîldir; çünkü nefs-i Muhammedî, zât-ı mutlak-ı Hakk'ın taayyününden ibarettir. Bu Fass, Hz. Muhammed'in (s.a.v.) nübüvvetinin ve kemâlâtının son mertebesi olması hasebiyle, sülûkun nihâî ufku olarak kabul edilir.