İçeriğe atla

Kelime-i Yahyâviyye "Kelime-i Yahyâviyye" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Kitap Soruları5 görüntülenme6 kaynak
Kısa cevap

"Kelime-i Yahyâviyye'de Mündemic Olan Hikmet-i Celâliyye" adlı eserin merkez teması, Hz. Yahyâ'nın şahsiyetinde tecellî eden "Hikmet-i Celâliyye"dir. Bu hikmet, kahra muhtas olan ilâhî sıfatları ve rabbânî isimleri ifade eder; ikiliğin (isneyniyet) kahrı ve mutlak vahdetin ispatı Celâl'in şânındandır. Eser, Hz. Yahyâ'nın isminin "Hayy" isminin bir tezahürü olarak "hayât-ı bâkıye" ve "taharet" kavramlarını ele alır. Asıl dayanağı ise Kur'ân-ı Kerîm'deki Meryem Sûresi'nin 12. âyeti olan "Ey Yahyâ! Kitabı kuvvetle al" ve 7. âyeti olan "Allâh ona daha önce kimseye vermediği bir isim verdi" ifadeleridir. Kitap, Hz. Yahyâ'nın isminin zevkî bir ilim gibi oluşunu, onun masûmiyetini ve şehîdiyetini Celâl sıfatının tecellîleri olarak açıklar.

Detaylı cevap

Fusûsu'l-Hikem geleneğinde her peygamber, ilâhî bir hikmetin ve hakîkatin temsilcisidir. Hz. Yahyâ'nın "Kelime-i Yahyâviyye"si de "Hikmet-i Celâliyye"yi barındırır. Bu hikmet, Cenâb-ı Hakk'ın Celâl sıfatının, yani kahredici ve yüce sıfatlarının Hz. Yahyâ'nın hayatında ve şahsiyetinde nasıl tecellî ettiğini inceler. Celâl, ikiliği (gayr ve mâsivâ) ortadan kaldırarak mutlak vahdeti ispat eden bir kuvvettir. Hz. Yahyâ'nın ismi olan "Yahyâ" (yaşar), Hak'ın "Hayy" isminin bir tezahürüdür ve bu isim, kendisinden önce kimseye verilmemiş olmasıyla bir evveliyet ve hususiyet taşır. Bu durum, Zekeriyyâ (a.s.)'ın zikrinin Yahyâ (a.s.) ile diri kalmasıyla da ilişkilendirilir.

Hz. Yahyâ'nın hayatında kabz, haşyet, rikkat ve huşû gibi celâlî hallerin gâlip olması, onun Celâlî hikmetin mazharı olduğunu gösterir. Onun şehîd edilmesi de bu Celâlî tecellînin bir neticesidir. Eserde, Hz. Yahyâ'ya verilen selâmın (Meryem, 19/15) Hz. Îsâ'ya verilen selâmdan (Meryem, 19/33) daha üstün olduğu vurgulanır. Zira Hz. Yahyâ'ya olan selâm, hüviyyet-i mutlakadan, yani tüm ilâhî vecihleri kapsayan bir hitap iken, Hz. Îsâ'nın kendi nefsine olan selâmı ilâhî vecihlerden özel bir vecih tarikiyle gerçekleşir. Bu durum, Hz. Yahyâ'nın selâmının "ittihâd" ve "i'tikād"da daha ekmel ve te'vîlâta daha az muhtaç olduğunu ifade eder. Hz. Yahyâ'nın masûmiyeti, fıtrî temizliği ve Hak'la kâim olan hayâtı, sâlik için bir örnek teşkil eder. Onun ismi, hem bir alem (özel isim) hem de "hayât" sıfatını içeren zevkî bir ilim gibidir; bu da ilm-i zevkînin önemine işaret eder.

Kaynaklar

Bu cevabın dayandığı eser — kitabın tam sayfasına götürür.

  1. 1Kaynak · s.1“﷽ XX فَص ُّ حِكْمَة ٍ جَلَالِيَّة ٍ فِي كَلِمَة ٍ يَحْيَوِيَّةٍ BU FASS KELİME-İ YAHYÂVİYYE’DE MÜNDEMİC OLAN HİKMET-İ CELÂLİYYE BEYÂNINDADIR “Hikmet-i celâliyye”Oku
  2. 2Kaynak · s.9“selâm benim üzerime olsun” (Meryem, 19/33) kavli ittihâdda ekmel ise, Yahyâ (a.s.)ın selâmı, ittihâd ve i’tikādda ekmel ve te’vîlât için dahi erfa’dır. İttihâdd”Oku
  3. 3Kaynak · s.7“da’vet eyleyecek bir veled isterler. عليــه ﴿يَــوْم َ وُلِــد َ وَيَــوْم َ يَمُــوت ُ وَيَــوْم َ يُبْعَــث ُﷵقَدَّمَــه مــن ســلامِهثُــم َّ إنَّــه بَشَّــ”Oku
  4. 4Kaynak · s.3“Allah Teâlâ Yahyâ (a.s.)ı “Yahyâ” ismiyle tesmiye etti ki, Zekeriyyâ (a.s.)ın ismi Yahyâ (a.s.) ile diri olur, demektir; ve Yahyâ (a.s.) için kendisinden evvel ”Oku
  5. 5Kaynak · s.11“ettiği bu zamanda, onun aklı mütemekkin ve mütekemmil oldu. Ve nutka kādir olan kimseye, her ne hâl üzerine olursa olsun, söylediği şeyde Yahyâ gibi meşhûdün-le”Oku
  6. 6Kaynak · s.15“ِ عنــدلنُّطْــقِ، وأنَّــه عبــد ُبمُجــرَّد ِ لمُســتقْبَل ِ صِدْقُــه فــيلعَقْلِــي ِّ حتَّــى ظَهَــر َ فــيلنَّظَــر ِل ِ فــيلاحتِمــد َ فــي حُكْــم ِزَ”Oku
Bu cevap yardımcı oldu mu?

İlgili sorular

Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.