Kerâmet kavramı hangi durumlarda bozulur veya gizlenir?

Kerâmetin bozulması veya gizlenmesi, sâlikin sülûkunda karşılaştığı önemli tehlikelerdendir. İlk olarak, niyetin bozulması kerâmetin tahakkuk etmemesine veya gizlenmesine yol açar. Riyâ (ameli halk için yapma), sum'a (amelinin işitilmesini isteme) ve ucb (kendi amelini beğenme) gibi "şirk-i hafî" durumları, amellerin niyetlere göre değerlendirilmesi ilkesi gereği (Buhârî, Bed'ü'l-vahy 1), kerâmetin özünü zedeler. İkinci olarak, şer'î edebin terk edilmesi, yani sünnete muhâlif bir tatbîk, hâli süratle istidrâca dönüştürür. İstidrâc, Allah'ın inkârcı veya fâsık kimselere, onları derece derece azaba çekmek için verdiği yanıltıcı olağanüstü hâllerdir ve kerâmetin tam zıddıdır (K2-T5, İstidrâc). Şer'î ölçülere uymayan bir keşif, keşif değil, hayâldir. Üçüncü olarak, gaflet ve ülfet, yani sâlikin hâlin sahibinden gâfil olup hâle âşık olması, kerâmetin gizlenmesine sebep olur. Bu durum, "Onlar Allâh'ı unuttular, Allâh da onları unutturdu" (Haşr 59/19) ayetiyle açıklanır. Hâlin gizlenmesi (kabz), bazen bekâ-i tâm öncesi sâliki temkîne hazırlayan ilâhî bir lütuf olarak da tecelli edebilir.

Tasavvuf büyükleri, özellikle Cüneyd-i Bağdâdî ve İmâm Rabbânî, duyularla idrâk edilen kerâmet-i hissiyye (keşf-i kabûr, tayy-ı mekân gibi) yerine, ahlâkî ve manevî kerâmetler olan kerâmet-i ma'neviyyeyi (istikâmet üzere kalmak, sabra muvaffak olmak gibi) daha üstün görmüşlerdir. Çünkü hissî kerâmetler sâliki kibre düşürebilirken, manevî kerâmetler istikâmetin garantisidir. Maddî kerâmetler, maddî ölümle kesintiye uğrar ve fani âleme ait olduklarından evliyâ tarafından makbul görülmez, hatta onlardan kaçınılır. Buna karşılık, manevî kerâmetler Hak ile sâlik arasında daimî olup, ilim ve hikmet olarak kabul edilir². Gerçek irfâniyet, sûrî ve zâhirî kerâmetlerle değil, kişinin kendi hakîkatini ve eşyanın hakîkatini idrâk etmesiyle, yani gerçek ma'nâda kendine ulaşma kerâmetiyle mümkündür³. Kerâmetler berzah mertebesinden olup, bu mertebenin ehli olanlar tarafından gösterilir ve avam tarafından daha fazla ilgi görür⁴. Ancak Allah'ı bilmek, her türlü keşf ve kerâmetten daha yücedir⁴.