Kün Feyekün kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?

Kün Feyekün, tasavvufta Allah Teâlâ'nın "Ol!" emriyle her şeyin yokluktan varlığa gelmesini ifade eden ilahî bir sözdür. Bu emir, Yâsîn Sûresi'nin 82. ayetinde geçen "innemâ emruhû izâ erâde şey'en en yekûle lehu kün fe-yekûn" (bir şeyi murâd ettiğinde ona 'ol' der, o da olur) ifadesinden neşet eder. Nahl Sûresi'nin 40. ayetinde de benzer bir ifadeyle "Biz bir şeyin olmasını istediğimiz zaman sözümüz sadece, ona, 'ol' dememizdir. O da hemen oluverir" buyrulur¹.

Muhyiddîn İbn Arabî, Fusûsu'l-Hikem adlı eserinde bu kavramı Sâlihiyye Fassı'nda ele almıştır¹. Sâlihiyye Fassı, Fusûsu'l-Hikem'in 27 bölümünden biridir ve Hz. Salih'e atfedilen "Fütûhiyye Hikmeti"ni taşır. İbn Arabî, bu Fass'ta Kün Feyekün'ü "Zât-İrade-Kavl" olarak adlandırılan üçlü bir ferdiyet olarak açıklar¹. Bu açılımda, Allah'ın iradesi ve sözüyle âlemlerin hazırlandığı, sonra "kün" emriyle varlıkların zuhura geldiği belirtilir².

"Kün" emri, bir şeyin vücut bulması için o şeyin kendi nefsinden kaynaklandığını ispat eder. "Feyekün" ifadesindeki "fe" harfi, oluşun hemen ve itirazsız gerçekleştiğini bildirir². Bu, "kün" denilmesiyle o şeydeki tekvinin vaktinin geldiğini, yani kaderinin artık zuhura çıkması gerektiğini bildiren özel bir emirdir³. Eşya, ademde (yoklukta) mevcut olup, vakti geldiğinde Cenâb-ı Hakk'ın "Kün" demesiyle "Feyekün" olarak kendi zatından meydana gelir³. Bu durum, genel âlem bazındaki "Kün Feyekün" ile kişiye özel "kün" emirleri arasında bir ayrım olduğunu da gösterir⁴.