Lâhût kavramı hangi Fass ile ilişkilendirilir?
Lâhût kavramı, verilen kaynaklarda doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirilmemektedir. Ancak, Hârûniyye Fassı'nın "tenzîh-i mutlak" bahsinin lâhûtun menşei olduğu belirtilir. Ayrıca, Şîsiyye Fassı'nın "nefes-i Rahmânî" bahsinin Hazarât-ı Hamse'deki mertebelerin oluşum mantığını açtığı ve nâsûttan lâhûta urûcun Şîs Fassı'nın hareketi olduğu ifade edilir. Bu bağlamda, lâhûtun ilâhî mertebe, ulûhiyyet âlemi ve vücud mertebelerinin en üstü olduğu vurgulanır; Hak'ın kendi zâtının mertebesidir ve tenezülün başlangıç noktası, urûcun zirvesidir.
Detaylı cevap
Lâhût, tasavvufta ilâhî mertebe ve ulûhiyyet âlemi olarak tanımlanır; vücud mertebelerinin en üstüdür ve Hak'ın kendi zâtının mertebesini ifade eder. Beş mertebeli sıralamada (lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût) tenezülün başlangıç noktası ve urûcun zirvesidir.
Kaynaklarda lâhûtun doğrudan belirli bir Fass ile ilişkilendirildiği açıkça belirtilmemiştir. Ancak, Hârûniyye Fassı'nın "tenzîh-i mutlak" bahsinin lâhûtun menşei olduğu ifade edilmektedir. Bu durum, lâhûtun mutlak tenzihle ilişkili, idrak edilemez ve sınırlandırılamaz bir mertebe oluşuna işaret eder; sadece nefyle bilinebilir.
Ayrıca, Şîsiyye Fassı'nın "nefes-i Rahmânî" bahsinin Hazarât-ı Hamse'deki mertebelerin oluşum mantığını açıkladığı belirtilir. Nâsûttan lâhûta urûcun Şîs Fassı'nın hareketi olduğu vurgulanır. Bu, Şîsiyye Fassı'nın nâsût mertebesindeki insanın lâhûta yükselişini ele alan bir yönü olduğunu düşündürmektedir.
Lâhût, eşyanın suretlerine yayılan hayatın miktarı olarak da tanımlanır; çünkü ruh Rahmanî nefestir ve hayat ruhun zâtî sıfatıdır, ilâhî sıfatlardan biridir¹. Bu bağlamda, "lâhût" kelimesi "ilâh" kökünden "ût" Süryânca eki ile oluşturulmuş bir mertebe ismidir. "Lâm" harfi lâhût âlemini temsil ederken, "elif" ahadiyyetin sıfat mertebesindeki temsilcisidir; bu ikisinin birleşimiyle "illâ" kelimesi oluşur ve lâhût tecellisi şiddetlenir²·³. Lâhût, niteliksiz ve renksiz olan Zât'tan ibarettir ve hakikat ehli buna "Hü" ile işaret eder⁴.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kelime-i Îseviyye, s. 69“Yani eşyanın suretlerine yayılan hayatın bu miktarına “lâhût” denildi. Çünkü ruh Rahmanî nefestir; ve hayat ruhun zâta ait sıfatıdır. Bu sebeple Hayat, ilahi sı”Oku
- 2Aşk ve İrfan Yolunda Bir Ömür (Alıntı)““Lâm” lâhût, “Elif” ise ahadiyyetin sıfat mertebesindeki temsilcileridir. Onların önüne bir Elif getirilerek “Lâm”da şedde ile lâhût tecellisi şiddetlendirilere”Oku
- 3Kelime-i Tevhîd, s. 199“() “lâm” lahut, ( ) “elif” ise, ahadiyyet’in sıfat mertebesindeki temsilcileridir. Onların önüne bir “elif” getirilerek “lâm”da şedde ile lahut tecellisi şidd”Oku
- 4Mesnevî Cilt 3 · Beyit 6726 (s. 6726)“"Lâhût" (ilahî öz) ise, niteliksiz ve renksiz olan Zât'tan ibarettir ki, hakikat ehli buna "Hü" ile işaret ederler. Yani, "Bizim beşeriyetimizin sırrı, niteliks”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.