Lâhût kavramının zuhûr ettiği mahaller nelerdir?
Lâhût kavramının zuhûr ettiği mahaller, tasavvufî anlayışta Hakk'ın kendi zâtının mertebesi olarak, ilâhî âlemde ve tenezülün başlangıç noktasında tecellî eder. Bu mertebe, vücud mertebelerinin en üstü olup, Allah'ın zâtının, sıfatlarının ve esmâsının tezâhür ettiği yerdir. Lâhût, "gizli bir hazineydim" (küntü kenzen mahfîyyen) hadîs-i kudsîsinde belirtilen ilâhî coşkunun ilk durağıdır ve bu coşkuyla Ceberût âlemi zuhura gelir¹. "Lam" harfiyle Ulûhiyet mertebesini, "Elif" harfiyle ise Ahadiyyet-Zât mertebesini ifade eder². İrfan ehli kâmillerin idrak edebileceği bu mahaller, Zât-ı zülcelâlin kendi zuhurunu murat ettiği yerlerdir³.
Detaylı cevap
Lâhût, tasavvufta vücud mertebelerinin en üstü ve Hakk'ın kendi zâtının mertebesidir. Bu mertebe, tenezülün başlangıç noktası ve urûcun zirvesi olarak kabul edilir. "Ha" halkolunmayı, "Lâm" Lâhût âlemini, "Fe" ise "hemen olur" (fe yekûnu) hükmünü ifade eder. Cenâb-ı Hakk yeryüzünde kendi zuhurunu murat ettiğinde, halkıyyetiyle onu meydana getirir ve Lâhût yani ilâhî hâliyle faaliyetini tamamlar⁴·⁵.
Lâhût'un zuhûr mahalleri, Hazerât-ı Hamse içinde vâhidiyyet, esmâ ve sıfât mertebesinde yer alır. Bu, Hakk'ın bir isim, sıfat veya eserle bir mahallde belirmesi olan zuhûr kavramının bir parçasıdır. Lâhût, "gizli bir hazineydim, bilinmek istedim" (küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe) düsturuna göre, Zât-ı İlâhî'nin coşarak Ceberût âlemini zuhura getirdiği ilk mertebedir¹. Bu bağlamda, "Lam" Ulûhiyet'i, "Elif" ise Ahadiyyet-Zât mertebesini ifade eder².
İrfan ehli, bu mahallerin "Allah için" olduğunu, yani Zât-ı zülcelâlin o mahallerde Zât-î zuhurunun gerçekleştiğini idrak eder³. Bu zuhûr mahallerinde Hakk'ın kendisini seyrettiği ve bu mahallerin birbirine muhtaç hükmüne geldiği belirtilir⁶. Lâhût, ne idrâk edilebilir ne de sınırlandırılabilir; sâdece nefyle bilinir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Kamer Sûresi, s. 153““Lahut” da derler... “ küntü kenzen mahfîyyen fe ahbibtü en u’rafe”, “gizli bir hazineydim ”, hükmüne ve düsturuna göre; “Zat’ı ilahî” coşarak “ceberut âlemi” n”Oku
- 2Bürûc Sûresi, s. 16““Lam” Lahut-Ulûhiyet, “Elif” Ahadiyyet-Zât mertebesini ifade etmektedir. İz-Terzi Babam İnsân-ı Kâmil Mukaddime bölümünü açıklarken bu bağlantı hakkında şöyle a”Oku
- 3Fussilet Sûresi, s. 80“İşte bu irfan ehli mahaller lillâhi “Allah içindir,” yani Zât-ı zülcelâlin, o mahallerde Zât-î zuhurunun olmasıdır, gene bu yüzden o mahaller Hakk’ın zâtının zu”Oku
- 4İnşikâk Sûresi, s. 38“(Ha) halkolunma, (Lâm) Lâhut âlemi, (Fe) “fe yekûnu” yani “hemen olur” demektir. Cenâb-ı Hakk (c.c) yeryüzünde kendi zuhurunu murat edince halkıyyeti ile onu me”Oku
- 5İnsan Sûresi, s. 5“(Ha) () halkolunma, (Lâm) () Lâhut âlemi, (Fe) () “fe yekûnu” yani “hemen olur” demektir. Cenâb-ı Hakk (c.c) yeryüzünde kendi zuhurunu murat edince halkıyyeti i”Oku
- 6Özün Özü ve Sırrın Sırrı (Cilt 4), s. 351“İşte böylece bir mahal, yani ayrılık hükmü ile olmayan bir mahalde bir değişik şekilde zuhur ediyor, ötekinde bir başka şekilde zuhur ediyor. Fakat zuhur ettiği”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.