Lûtiyet mertebesi ne anlama gelir?
Lûtiyet mertebesi, tasavvufta Hz. Lût (a.s.) ile ilişkilendirilen, şiddet ve melkiyyet hikmetini içeren bir mânevî makamdır. Bu mertebe, Fusûsu'l-Hikem'de "Kelime-i Lûtiyye" başlığı altında ele alınır ve "melk" kelimesinin şiddet anlamına gelmesiyle açıklanır¹. Lût kavminin hayvani şehvetlere yönelerek yeryüzünde bozgunculuk yapması ve Hz. Lût'un tebliğine şiddetle karşı çıkması, bu mertebenin şiddet ve melkiyyet vasfını pekiştirir²·³. Hz. Lût'un bu mertebedeki idrâki, işitmekle hâsıl olan bir ilimden ziyade, kendi özünde ve zâtında bulunan, fenâfillâh mertebesinden vâki olan bir hakka'l-yakîn idrâkidir⁴·⁵.
Detaylı cevap
Lûtiyet mertebesi, tasavvufî öğretide Hz. Lût (a.s.)'ın temsil ettiği mânevî bir makamdır ve özellikle Fusûsu'l-Hikem'de "Kelime-i Lûtiyye" olarak anılır². Bu mertebe, "melkiyye hikmeti" ile ilişkilidir⁶·⁷. "Melk" kelimesi, mim harfinin üstünlü, lam harfinin cezimli okunmasıyla "şiddet" anlamına gelir¹. Bu şiddet anlamı, Lût kavminin fıtrî işlere ve hayvani şehvetlere yönelerek yeryüzünde fesat çıkarması ve Hz. Lût'un tebliğine şiddetle karşı çıkmasıyla somutlaşır²·³.
Hz. Lût'un bu mertebedeki idrâki, işitmekle elde edilen bir ilimden farklı olarak, kendi özünde ve zâtında bulunan bir hâldir; fenâfillâh mertebesinden kaynaklanan bir hakka'l-yakîn idrâkidir⁴·⁵. Bu durum, onun mânevî seyrinin bir ifadesidir ve İbrâhîyet mertebesinin günahkar tarafı olan Lût kavmine gönderilmesiyle de bağlantılıdır⁸. Lût kavminin kötü yönü ortadan kaldırılırken, inanan yönü, yani iyi ahlakı çıkarılmıştır⁹. Hz. Lût'un fenâfillâh mertebesinde olduğu, Muhammedîyyet mertebesi itibarıyla değil, kendi mertebesi itibarıyla ifade edilir¹⁰. Bu bağlamda, Lûtiyet mertebesi, ilahî şiddetin ve adaletin tecellî ettiği, aynı zamanda sâlikin fenâfillâh hâlinde hakikati idrâk ettiği özel bir mânevî makamı temsil eder.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — her biri kitabın tam sayfasına götürür.
- 1Kelime-i Lûtiyye · s.14“Ya’ni Kelime-i Lûtıyye, “hikmet-i melkiyye”ye mukārin olduğu için Yani Lût Kelimesi, "melkî hikmet"e yakın olduğu için Yani Lût kelimesi, "melkî hikmet"e yakın ”Oku
- 2Kelime-i Lûtiyye · s.3“BU FASS KELİME-İ LÛTIYYE’DE MÜNDEMİC OLAN BU BÖLÜM LÛT KELİMESİNDE BULUNAN MELKİYYE HİKMETİNİN AÇIKLAMASINDADIR &10024; Bu şerefli bölüm, Lût kelimesinde buluna”Oku
- 3Hûd Sûresi · s.93“-------------------- Lut as’ın Fusus’taki isminin hikmeti “Melkiyye” dir. “Şiddet” anlamına gelir. Lut kavmi, tabiat işleri ve hayvani zevklerle uğraşmak sureti”Oku
- 4TB. Kelime-i Lûtiyye & Üzeyriyye · s.18“Ve onun bu ma'nâyı İdrâki, işitmekle hâsıl olanı ilim kabilinden değil, yani Lut’un (a.s.) o mertebesi işitmekle kendisinde hasıl olan ilim kabilinden değildir.”Oku
- 5Rûm Sûresi · s.116“Ve onun bu ma'nâyı İdrâki, işitmekle hâsıl olanı ilim kabilinden değil, yani Lut’un (a.s.) o mertebesi işitmekle kendisinde hasıl olan ilim kabilinden değildir.”Oku
- 6Ankebût Sûresi · s.67“----------------- Âyet Rububiyet mertebesi âyetlerindendir. ----------------- Lût a.s. Fusûs’ul hikemde “melkiyye hikmeti olarak bahsedilmektedir. Ve "melk'' mî”Oku
- 7Zâriyât Sûresi · s.103“İbrâhîyet mertebesi içindeki bölüm ise “Meleklerin” yani “Melkiye hikmetinin” haberi gel mi? Bu da “Lut” a.s mın haberidir. “LUT” ismindeki harflerin ma’nasınıd”Oku
- 8Zâriyât Sûresi · s.109“Yani İbrâhimiyet mertebesinin günahkar tarafı olan “Lût” kavmine gönderilmişlerdir. ... Zikri ile oluşan taşlar “Lutiyet” kavmi üzerine pişmiş taşlar olarak yağ”Oku
- 9Zâriyât Sûresi · s.110“. ---------------- “Lutiyet” kavmi içinden inanan yönü yani iyi yönü, ahlakı çıkarılarak, kötü yönü ortadan kaldırılmaktadır. (Murat Derûni) ---------------- فَ”Oku
- 10Hicr Sûresi · s.126“Fusûs’ül Hikem Lût (a.s.) Fassı’nda, Lût (a.s.)’ın fenâ-fillâh mertebesinde olduğu (Muhammediyyet mertebesi itibâ-riyle değil, kendi mertebesi itibâriyle) ifâde”Oku
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.