Lûtiyye Fassı'nın 'Hikmet-i Melkiyye' adıyla anılmasının hikmeti nedir?

Fusûsu'l-Hikem'in 27 Fass'ından biri olan Lûtiyye Fassı, "Hikmet-i Melkiyye" başlığını taşır². Bu isimlendirmenin temelinde "melk" (مَلْك) kelimesinin lugat anlamı yatar ki bu, mim harfinin üstünlü, lam harfinin cezimli okunmasıyla "şiddet" manasına gelir¹. Hikmet-i Melkiyye'nin Hz. Lût ile ilişkilendirilmesinin sebebi, Lût kavminin davranışları ve bu davranışlara karşılık gelen ilahi muameledir. Lût kavmi, fıtrî işlere ve hayvani şehvetlere yönelerek yeryüzünde fesat çıkarmışlardır¹. Hz. Lût (a.s.) onları bu hayvani durumdan insanlığa davet etmiş, insani görevlerini tebliğ etmiştir. Ancak onların nefisleri güçlü ve perdeleri de o oranda şiddetli olduğundan, bu daveti kabul etmeyip Hz. Lût'a şiddetle karşılık vermişlerdir¹. Hz. Lût'un "Keşke size karşı bir gücüm olsaydı; yahut sağlam bir yere sığınsaydım!" (Hûd, 11/80) şeklindeki temennisi, kavminin şiddetine karşı duyduğu acziyeti ifade eder³. Bu temenninin yüksek maksadı ise, kavminin sert nefsani perdelerinin kaynağı olan zahiri vücutlarının şiddetli ilahi azap ile helak ve zeval bulmasıdır. Yani Hz. Lût'un kendini zorda hissettiği şiddete karşılık, Cenâb-ı Hakk da aynı şiddetle mukabelede bulunmuştur⁴. Bu bağlamda "melk" ve şiddet, Hakk'ın ve esmâ-i ilahiyyenin bir tecellisi olarak ortaya çıkar⁵. İbn Arabî, bu hikmeti Kalbiyye Hikmeti'nden sonra zikretmiştir, çünkü himmet kalbi fütûhâttan sayılır⁶.