Mâide 54 ayeti sâlik için ne anlama gelir?

Mâide Sûresi 54. âyetinin sâlik için anlamı, tasavvufî sülûkun çeşitli veçheleriyle ilişkilidir. Öncelikle, sâlikin kendi benlik tahtından inip tevhide ermesi gerektiği vurgulanır. Câsiye Sûresi'nde belirtildiği gibi, sâlikin kalbine okunan âyetleri duyması ve enfüs ile âfaktaki âyetleri görerek teslim olması, benlik vehminden kurtulup tevhide ulaşması esastır². Bu durum, sâlikin Hakk'a olan mutlak ihtiyacını idrâk etmesiyle yakından ilgilidir. Samediyyet kavramı, Hakk'ın hiçbir şeye muhtaç olmaması, ancak her şeyin O'na muhtaç olması vechesini ifade eder. Sâlikin sülûku, bu samediyyetin idrâkine, yani Hakk'a muhtaç olduğu bilincinin tahkîkine doğrudur.

Sâlikin bu idrâk yolculuğunda, Hakk'tan gelen her şeye şikâyetsizce tahammül etmesi, yani sabır makâmında bulunması önemlidir. Sabır, Hakk'ın takdîrine karşı "O'ndan" bilinciyle tahammül etmeyi gerektirir. Bu, sâlikin kalbinde oluşan bir hâldir ve sülûkun orta makâmlarından biridir. Ayrıca, sâlikin niyet, fiil, hâl ve mârifet eksenlerinde bir bütünlük içinde hareket etmesi, yani ihlâs üzere olması beklenir. Mâide Sûresi 35. âyetinde geçen "vebtegu ileyhil vesiylete" ifadesi, sâlikin Hakk'a ulaşma arayışında vesilelere tutunmasının önemini gösterir³. Bu vesileler, Hakk'ı bulmuş kullar olabilir ki, onlar sâliki Hakk'a ulaştırırlar. Bu, sâlikin Hakk'a yönelişinin ve O'na olan ihtiyacının bir tezahürüdür.