Melekût kaç kademede ele alınır?
Melekût, tasavvufta ruhânî varlıkların mertebesi olup, vücud mertebeleri silsilesinde lâhût ve ceberûtun altında, misâl ve nâsûtun üstünde yer alan orta bir mertebedir. Bu âlem, esmâ âlemi ve Rubûbiyyet mertebesi olarak da tanımlanır ve her şeyin bâtınî, ruhanî mertebesini ifade eder¹. Melekût âlemi, basiret ehli tarafından görülebilen ve idrak edilebilen bir âlemdir; bu âlemde bedbaht ve bahtiyar kimselerin alâmetleri ayırt edilebilir². Bazı tasniflerde melekût, hayal ve misal âlemi ile ruhlar âlemi olmak üzere iki ana kademede ele alınır³.
Detaylı cevap
Melekût, tasavvufî vücud mertebeleri içinde önemli bir yere sahiptir ve genellikle beş mertebeli sıralamada (lâhût-ceberût-melekût-misâl-nâsût) orta mertebe olarak konumlandırılır. Bu âlem, ruhânî varlıkların, melâikenin ve soyut akılların mahallidir. Melekût, mülk âleminin (madde âlemi) bâtınî karşılığı olup, esmâ âlemi ve Rubûbiyyet mertebesi olarak da ifade edilir¹.
Melekût âlemi, farklı tasniflerde çeşitli kademelerde ele alınabilir. Genel olarak, melekûtun üst sınırı ceberût (akl-ı evvel, rûh-ı a'zam) ve alt sınırı misâl (sûretler berzahı) olarak belirtilir. Bazı yaklaşımlarda ise melekût âlemi iki ana bölüme ayrılır:
- Hayal ve Misal Âlemi: Bu, melekût âleminin birinci bölümü olarak kabul edilir ve rüyaların oluştuğu âlemdir³. Bu âlemde, unsuri (cismani) vücutta görülen hastalık ve ihtiyarlık gibi inkıraz eserleri bulunmaz, çünkü buradaki suretler basittir⁴.
- Ruhlar Âlemi: Melekût âleminin diğer bölümünü oluşturan bu kısım, ruhânîyet âlemi olarak da bilinir³.
Bu iki bölüm birlikte melekût âlemini teşkil eder³. Hz. İbrâhîm'e göklerin ve yerin melekûtunun gösterilmesi (En'âm 75), melekûtun rü'yet edilebilirliğini ve basiret ehli tarafından idrak edilebileceğini gösterir⁵. Bu idrak, beş duyu ile değil, bâtınî bir görüşle gerçekleşir.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Mü'minûn Sûresi, s. 121“Kul men bi yedihî melekûtu kulli şey'in ve huve yucîru ve lâ yucâru aleyhi in kuntum ta'lemûn. De ki: "Eğer biliyorsanız söyleyin: Her şeyin hükümranlığı elinde”Oku
- 2Mesnevî Cilt 5 · Beyit 1380 (s. 371)“O basiret ehli ki, melekût âleminin (görünmeyen âlemin) hallerini görür, bu kazâya uğramış kimsenin üzerindeki gizli bağları ve yükleri gördü. Bu sebeple yine m”Oku
- 3Sohbet Arası Sohbetler CD 10 (2002), s. 135“Bakın rüyalar alem-i hayelden gelmektedir, yani hayel aleminde oluşmaktadır, neresidir bu alem, melekut alemi denilen melekut aleminin birinci bölümü, meleküt a”Oku
- 4Mesnevî Cilt 2 · Beyit 3083 (s. 317)“Ya'ni o âlem-i melekütda gönüle darlık ve sıkıntı ârız olmaz. Meleküti olan ten nahlinin dalı ve a'zâsı o âlem-i melekütda kurumaz, dâimâ terü tâze olur. Zirâ â”Oku
- 5Mesnevî Cilt 13 · Beyit 1237 (s. 1237)“Aksine bu dönen feleğin daha yukarısı, ruhanîyet âlemidir ve melekût âlemidir. Nitekim ayette, yani “Biz İbrâhim'e kesin inananlardan olması için, göklerin ve y”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.