Melekût'u yaşamak için günlük amelî tertîb nasıl olmalıdır?

Melekût, ruhânî varlıkların mertebesi olup, beş duyu ile değil, kalbin Hak ile birlikte olma hâliyle idrak edilebilir. Bu idrake ulaşmak için günlük amelî tertip büyük önem taşır. Öncelikle, sâlikin kendini mürşidinin kemaline teslim etmesi gerekir¹. Zira hakikat talibinin kendi fikriyle amel ve mücadelesi ya haddinden fazla ya da eksik olabilir; onu itidalli kılmak, insân-ı kâmil mürşidin tertibi ile mümkündür². Mürşid, sâlikte dilediği gibi tasarruf ederek onu velayet suyuyla yıkar ve "gayriyyet"ten temizler¹.

Bu tertibin temelini, Cenâb-ı Hakk'ın verdiği program üzere icra edilen ameller oluşturur. Beş vakit namaz gibi programlı ibadetler, Hakk'ın kurgusu ve mânâsı Hakk'tan olan, ancak kul tarafından tatbik edilen sâlih amellerdir³. Namaz, tasavvufta mü'minin mîrâcı olarak kabul edilir ve kulun Hak'a, Hak'ın da kuluna teveccüh ettiği iki taraflı bir buluşmadır. Namazın huşû içinde kılınması, kalbin Hak ile birlikte olma hâlini ifade eder ve melekût âleminin idrakine kapı aralar.

Günlük amelî tertipte virdlerin düzenli okunması da önemlidir. Vird, mürşid tarafından sâlike verilen düzenli okunan dua ve zikir listesidir (Vird). Her gün en az bir yaprak Kur'ân-ı Kerim'i meal ile birlikte sesli okumak ve tefekkür etmek, dikkati çeken ayetleri not almak bu tertibin bir parçası olabilir⁴. Bu tür düzenli zikirler ve ibadetler, sâlikin günlük hayatında manen daha dayanıklı ve muhabbetli olmasına yardımcı olur⁵. Böylece, "kün" emrinin vücudî katmanında olduğu gibi, Hakk'ın emr-i tekvînîsinin mertebeden mertebeye inişi gibi, sâlik de bu tertip sayesinde ruhânî mertebelere yükselme imkânı bulur.