Meryem 56-57 ayeti Terzibaba çizgisinde nasıl şerh edilir?

Meryem Suresi'nin 19/56-57. ayetlerinde "vezkur fiy'l kitabi idriyse innehü kane sıddıykan nebiyyen (56) ve refa’nahü mekanen aliyyen (57)" ifadeleri yer alır¹·². Bu ayetler, Hz. İdris'in dosdoğru bir peygamber olduğunu ve yüce bir makama yükseltildiğini belirtir. Terzibaba çizgisinde bu yükseliş, sâlikin mânevî yolculuğundaki ilerlemeyi ve Hakk'a yakınlaşmayı sembolize eder. Tasavvufta halîfelik, insanın Allah'tan aldığı emaneti taşıma vasfıdır ve bu emaneti hakkıyla yerine getirmek, sâlikin nefsinin hilâfetini Hakk'a teslim etmesiyle mümkündür. Hz. İdris'in "sıddîk" vasfı, onun doğruluk ve sadakatini, yani niyetinin Hak'tan başkasına yönelmemesini ifade eder. Bu durum, riyâ gibi kalbî hastalıkların zıddıdır; zira riyâ, amelin ihlâstan sapması ve niyetin Hak yerine halka yönelmesidir. Sâlikin riyâdan arınması, niyet murâkabesi ve gizli amelleri artırma gibi yollarla gerçekleşir. Hz. İdris'in "yüce bir yere yükseltilmesi" ise, sâlikin bu arınma ve teslimiyet neticesinde ulaştığı mânevî mertebeleri, yani Hakk'a vuslatı temsil eder (Vuslat). Bu yükseliş, aynı zamanda berzah kavramıyla da ilişkilendirilebilir; zira berzah, iki âlem arasındaki mertebe-i vâsıta olup, sâlikin nefs ve ruh arasındaki tahavvül anlarını, hâlden makâma geçişlerini ifade eder. Böylece Hz. İdris'in kıssası, Terzibaba çizgisinde, halîfelik emanetini taşıyan sâlikin, ihlâs ve sadakatle mânevî mertebeleri aşarak Hakk'a vuslatını gösteren bir misal olarak şerh edilir.