Meryem Sûresi Bu kitaptan sâlik için günlük hayatındaki İrfani dersler nelerdir?

Sâlik için günlük irfânî dersler, Kur'ân-ı Kerîm'i sadece geçmişte yaşanmış hâdiselerin anlatımı olarak değil, her an yaşanan ve yaşanacak olan hakîkatler olarak görmesiyle başlar. Bu, fizikî ve mânevî bir yolculuktur ve durak yerlerinden biri Meryem Sûresi'nde bildirilen Meryemî hakîkatlerdir. Bu hakîkatler, sâlikin kendi iç dünyasında Zekeriyyâ, Yahyâ ve Îsâ peygamberlerin mertebelerini yaşaması anlamına gelir.

Zekeriyyâ Mertebesi: Bu mertebe, fenâfillâh'a yaklaşma ve nefs-i sâfiye hâline ulaşma devresidir. Sâlik, bu aşamada tevhid-i esmânın hakîkatini idrâk ederek teferruat bilgilerden tezkiye olur ve temiz bir anlayışa sahip olur. Zekeriyyâ'nın Rabbine gizlice seslenmesi gibi, sâlik de kimseye duyurmadan doğrudan Rabbine yalvarır ve bağlantı kurar. Bu, kişinin kendi bireysel varlığında saflaşmasıdır. Zekeriyyâ'nın "kadınım kısır" ifadesi, sâlikin nefsinin yeni bilgileri üretmekte zorlanmasını, ilhamî hakîkatlere ihtiyaç duymasını simgeler. Bu mertebede, sâlik dışarıdan topladığı tevhid bilgilerine vâris olur.

Yahyâ Mertebesi: Zekeriyyâ mertebesinde tezkiye edilmiş bilgilere "hayat" vermek, Yahyâ mertebesine geçişle mümkündür. Bu, sıfat mertebesinin müşâhede yolunun açılmasıdır. Sâlik, bu aşamada iç bünyesinde kalmış son benlik elbisesini tezkiye etmesi gerekir. Yahyâ'ya "Kitab'ı kuvvetle tut" emri, sâlikin dışarıdan bilgi almadan doğrudan Cenâb-ı Hakk'tan hikmet almasını ifade eder. Bu, Musaî hakîkati daha iyi anlama kabiliyetinin açılmasıdır. Yahyâ'nın anne babasına karşı birr sahibi olması, sâlikin akl-ı küll ve nefs-i külle karşı tam bir itaat içinde olmasını gösterir.

Îsâ Mertebesi: Yahyâ mertebesinden sonra, "Ayn" ve "Sîn" hakîkati üzerine sıfat mertebesinin müşâhede yolu açılır. Bu, tevhid-i sıfat mertebesidir. Meryem'in Rahmân'a sığınması, sâlikin esmâ-i ilâhiye konusunda belirli bir bilgi birikimine sahip olduğunu ve Rahmân isminin bütün âlemlere rahmet olduğunu idrâk ettiğini gösterir. Îsâ'nın rûh-u ilâhî ile teçhiz edilmiş olması, sâlikin de Rûh-u İlâhî ile teçhiz edilerek halka rahmet olmasını ifade eder.

Bu mertebeler, sâlikin kendi varlığındaki "men"liğin ortadan kalkması ve Hakk'ın kimliğinin orayı istila etmesiyle kemâle erer. Bu, "çık aradan kalsın yaradan" düsturunun yaşanmasıdır. Sâlik, bu mertebeleri yakîn olarak idrâk ettiğinde, peygamberlerin sadece geçmiş dönemlerde yaşamış kişiler olmadığını, aksine kendi gönlünde yaşayan özellikler olduğunu anlar. Bu idrâk, sâlikin Muhammedî meşrebe ulaşmasının temelini oluşturur.