Meryem Sûresi "Meryem Sûresi" kitabının merkez teması ve asîl dayanağı nedir?

Meryem Sûresi, Necdet Ardıç'ın tasavvufî yorumunda Îsevîyyet mertebesi olarak konumlandırılır ve bu mertebe, Hakîkat-i Muhammedîyye'ye bağlı bir sistem içinde yer alır. Kitap, sûrenin başındaki hurûf-u mukattaa harflerinden (Kâf, Hâ, Yâ, Ayn, Sâd) başlayarak, her bir harfin ve sûrenin genel yapısının tasavvufî anlamlarını açımlar. Örneğin, sûrenin 19. sûre olması, İnsân-ı Kâmil'in Muhammedîyyet mertebesindeki işaretine delâlet ederken, (1+9=10) Îsevîyyet mertebesini temsil eder. Bu sayısal değerlerin idrâk edilmesi, âyetlerin zâhirî mânâlarının ötesindeki bâtınî hakîkatleri anlamak için bir anahtar olarak sunulur.

Hz. Meryem kıssası, Rûh'ûl Kudüs'ün tecellîsi ve Îsevîyyet'in zuhur mahalli olarak ele alınır. Hz. Meryem'in Cibrîl'i bir beşer olarak görüp Allah'a sığınması, sâlikin nefsânî vehimlerden arınarak Hakk'a yönelişini sembolize eder. Hz. Îsâ'nın babasız doğumu, Rûh'ûl Kudüs ile desteklenmenin ve Mûsevîyyet mertebesinden Îsevîyyet mertebesine geçişin olağanüstü bir tezahürü olarak açıklanır. Bu durum, sâlikin sülûkunda, maddî ve dünyevî şartlanmalardan arınarak, ilâhî rûh ile desteklenmesi ve mi'raca doğru yükselmesi gerektiğine işaret eder.

Kitapta vurgulanan bir diğer önemli nokta, Hz. Îsâ'nın beşikteyken konuşmasıdır. Bu durum, abdîyyet mertebesinin ve ubûdiyetin hakîkatini açıklar. "Abd" kelimesinin ebced değeri üzerinden yapılan yorumda, abdîyyetin kaynağının (13) olduğu ve yapılan ibâdetlerin (13)'ten (13)'e, yani beşerî abdîyyetten ilâhî hakîkate doğru bir seyir olduğu belirtilir. Hz. Îsâ'nın "Ben Allah'ın kuluyum" demesi, Îsevîyyet mertebesinin özü olan hakîkati dile getirmesidir. Bu, sâlikin fenâfillah mertebesine ulaşarak kendi benliğinden sıyrılması ve Hakk'ın fiillerinin tecellî ettiği bir kul hâline gelmesi anlamına gelir. Bu mertebeye ulaşan sâlike, "kitap" (ilâhî hakîkatleri anlama kabiliyeti) ve "nebîlik" (öğrendiklerini çevresindekilere aktarma yeteneği) verilir. Bu, İdrîsiyye Fassı'ndaki mertebî yükseliş ve urûc ile paralellik gösterir; sâlikin günlük zikri ve tefekkürüyle kademeli olarak yükselmesi, mânevî idrâkini genişletmesi ve Hakîkat-i Muhammedîyye'ye ulaşması hedeflenir. Rûhullâh kavramı, Hz. Îsâ'nın özel bir lakabı olmasının yanı sıra, Hicr 29'daki "ve nefahtu fîhi min rûhî" âyetiyle her insanın aslî yapısında bulunan ilâhî rûha da işaret eder. Hz. Îsâ'da bu rûh kemâl mertebesinde tecellî etmiştir.