Mîrâc kaç kademede ele alınır?
Mîrâc, tasavvufta hem Hz. Peygamber'e mahsus biricik bir hâl hem de sâlikin tahkîk edebileceği manevî bir makam olarak ele alınır. Bu kavram, genel olarak iki ana okuma ile, yani Mîrâc-ı Nebevî ve Mîrâc-ı Sâlik olarak iki kademede incelenir. Mîrâc-ı Nebevî, Hz. Peygamber'in beden ve ruhla gerçekleştirdiği, Sidretü'l-Müntehâ'ya ve Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makamına ulaşan eşsiz gece yolculuğudur. Mîrâc-ı Sâlik ise, müminin namaz, zikir ve halvet gibi ibadetlerle kalbinin Hakk'ın huzuruna yükseldiği manevî urûçları ifade eder ki, "Namaz müminin miracıdır" hadisi bu durumu destekler. Bu iki ana kademe, mîrâcın hem zâhirî hem de bâtınî boyutlarını kuşatır.
Detaylı cevap
Mîrâc, tasavvufî idrakte iki temel kademede ele alınır. Birinci kademe, Hz. Peygamber'in yaşadığı Mîrâc-ı Nebevî'dir. Bu, Kur'an'da İsrâ ve Necm sûrelerinde zikredilen, Hz. Peygamber'in Mescid-i Haram'dan Mescid-i Aksâ'ya gece yolculuğu (İsrâ) ve oradan göklere yükselerek Sidretü'l-Müntehâ'yı aşıp Kâbe Kavseyni Ev Ednâ makamına ulaşmasıdır¹. Bu mîrâc, hem zâhirî hem de bâtınî boyutları içeren, beden ve ruhla birlikte gerçekleşen eşsiz bir hâldir. Diğer peygamberlerin mîrâçları olsa da, Hz. Muhammed'in mîrâcı tamamlanmışlık yönüyle üstündür². Bu mîrâc, tüm perdelerin kalktığı, Hakk'ın huzurunda müşâhedenin gerçekleştiği bir makamdır³.
İkinci kademe, sâlikin manevî yolculuğunda yaşadığı Mîrâc-ı Sâlik'tir. Bu, "Namaz müminin miracıdır" hadisiyle ifade edilen, müminin namaz, zikir ve halvet gibi ibadetlerle kalbinin Hakk'ın huzuruna yükselmesidir⁴. Sâlikin mîrâcı, Hz. Peygamber'in mîrâcına nispetle "küçük mîrâc" (mîrâc-ı sagîr) olarak adlandırılırken, Hz. Peygamber'inki "büyük mîrâc" (mîrâc-ı kübrâ) olarak nitelenir. Bu manevî yükseliş, nefs mertebelerinin aşılmasıyla tahakkuk eder; saflaşmış nefsin mîrâcıdır⁵. Mîrâc-ı sâlik, bir buharın semaya yükselmesi gibi cismanî değil, anne karnındaki bir ceninin akıl mertebesine ulaşması gibi manevî bir yükseliştir⁶. Kamışın şeker olması gibi, sâlikin kendi sıfatlarını bırakıp Hakk'ın sıfatlarıyla bezenmesi anlamına gelir⁶. Bu kademede, sâlikin yolculuğunun gayesi ne ise, mîrâcı da o olur¹.
Kaynaklar
Cevap metnindeki ¹ ² ³ numaraları aşağıdaki kaynaklara karşılıktır — ilgili esere ve bölüme yönlendirir.
- 1Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 277“Miraç hadisesi olarak anlatmak istediğimiz bu konu Kur’an’da iki bölüme ayrılır. İsra ve mirac. ‘‘ İsra ‘‘ bölümü peygamberimizin gece yolculuğudur. Kapkaranlık”Oku
- 2Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 353“Peygamberimiz bir hadisinde ''Benim miracımı diğer peygamberlerin miracından efdal tutmayın'" buyurmuş olsada tamamlanmışlık yönünden, diğer bütün peygamber-ler”Oku
- 3Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 262“Efendim Rasulullah SAV efendimiz miraca çıktığında tüm perde ler ona açıldı denmekte. Miraç’a çıkmanın anlamını düşündüğümüzde zaten tüm perde lerin açılmış olm”Oku
- 4Dur Rabbın Namazda (Cilt 1), s. 355“Peygamberimiz bir hadisinde ''Benim miracımı diğer peygamberlerin miracından efdal tutmayın'" buyurmuş olsada tamamlanmışlık yönünden, diğer bütün peygamber-ler”Oku
- 5K2-T3, İbretlik Bir Hikâye, s. 161
- 6Mesnevî Cilt 7 · Beyit 547 (s. 171)“Bir buharın semaya kadar miracı gibi değil, aksine bir ceninin akla kadar olan miracı gibidir. Bu zikrettiğimiz miraç, bir buharın semaya yükselip esintili hava”Oku
Dayandığı eserler
İlgili sorular
Bu cevap, adı geçen eserlerden derlenmiş yapay zekâ destekli bir özettir; dinî hüküm veya fetva değildir. İlim için kaynaklara başvurarak doğrulamanız tavsiye edilir.