Mu'cize kavramının sâlik için pratik yansıması nedir?

Mu'cize, tasavvufta peygamberlerin nübüvvetlerini ispatlayan, âdet dışı ve taklit edilemeyen olağanüstü haller olarak tanımlanır. Ancak sâlik için bu kavramın pratik yansıması daha içsel ve mânevî bir mertebe kazanır. Mu'cize, dışarıdan bir ispat aracı olmaktan ziyade, peygamberin ulûhiyet mahallinin zorunlu bir tezahürüdür. Sâlik, bu tezahürleri kendi mânevî yolculuğunda farklı şekillerde deneyimler.

Öncelikle, Kur'ân-ı Kerîm'in kendisi "mu'cize-i kâime" olarak kabul edilir¹. Bu, sâlik için dâimî bir rehberlik ve ilim kaynağıdır. Kur'ân'ın belâgatı, gayb haberleri ve ahlakı tashih edici yönleri, sâlikin ruhsal gelişimine katkıda bulunur. Sâlik, bu ilâhî kelamın hükümleriyle kendi nefsinde uygulamalar yaparak hakikat ilmini kuvvetlendirir⁴.

İkinci olarak, sâlik, Hakikat-i Muhammediyye'den yansıyan ışık ve feyzi kendi bünyesinde hisseder³. Bu feyz, mürşid-i kâmilin gönül aynasından veya Rabb-i Hass aynasından Veli ve Mü'min esmaları aracılığıyla yansır ve sâliklere sohbetler yoluyla içirilir². Bu yansıma neticesinde sâlikte ilmî açılımlar meydana gelir ve bu açılımlar, onun çalışmalarına yansır².

Üçüncü olarak, mu'cize sâhibi ile sâlikin ruhu arasında his gözüyle görülemeyen bir rabıta oluşur. Bu rabıta sebebiyle sâlikin ruhunda mu'cize sâhibine karşı bir incizâb (çekim) zuhur eder. Evliyanın nazarı da bu incizâbın bir tezahürüdür⁵. Bu durum, sâlikin Hak ve hakikat tarafına celb edilmesiyle sonuçlanır⁶. Böylece mu'cize, sâlikin mânevî ilerlemesinde bir katalizör görevi görür ve onu Hak'ka daha da yaklaştırır.