Muhabbet kelimesinin tasavvuftaki anlamı nedir?

Muhabbet, tasavvuf hâlleri içinde en yumuşak ancak en güçlü olanıdır; zira hiçbir mücâhede onsuz tahammül edilemez. Tasavvufta muhabbet, Hak'tan kula doğru akan zâtî sevgi olan Muhabbet-i Hak ve kulun amelleriyle Hak'tan mukâbele olarak gelen Muhabbet-i kul olmak üzere iki ana türde ele alınır. Ayrıca, Hak'ın sevdiği kullara, peygamberlere ve velîlere duyulan sevgiye Muhabbet-i halîfe, Hak'ın yarattıklarına duyulan sevgiye ise Muhabbet-i mâ-sivâ denir; ancak mâ-sivâ sevgisi Hak sevgisinden öne geçtiğinde mezmûm kabul edilir. Muhabbet, akıl ve irade ile birlikte çalışan kontrollü bir sevgi iken, aşk akıl ve iradeyi geri çeken mahvedici bir sevgidir. Gerçek ilâhî muhabbet, beşerî ünsiyet ve beşerî muhabbetin aşılmasıyla elde edilir; bu aşama, tarikattaki muhabbetin hakikat mertebesine ulaşması anlamına gelir¹·². İnsan ve Kur'ân, ilâhî muhabbeti ortaya çıkaran ve sürdüren iki kardeş olarak nitelendirilir³·⁴·⁵·⁶. Bu ilâhî kelimelerin gerçek manaları göğe kaldırılıp insanlar tarafından sadece lafzî olarak telaffuz edildiği zaman, kıyamet saatinin yaklaşacağı belirtilir³·⁴. Tasavvuf ehli için gönüllerin temiz olması, ilâhî sırlara yaklaşmanın, muhabbet ve irfâniyet ile hakikat cevherini bulmanın şartı olarak görülür⁷. Bazı kimselerde bu aşk ve muhabbet, Hakk'ın insana olan muhabbetinin devamı olarak mevcutken, bazılarında masiva sevgisine ve kötü huylara dönüşebilir⁸. Ehli gönül, ilâhî muhabbeti yaşayanlar olarak tanımlanır⁹.